16 i 17 sierpnia w bazylice Bożego Miłosierdzia w Krakowie-Łagiewnikach odbędą się Dni Jubileuszowe. Poznaj historię kolejnego z Kościołów Jubileuszowych w Archidiecezji Krakowskiej.
Bazylika Bożego Miłosierdzia w krakowskich Łagiewnikach została wzniesiona w pobliżu starej klasztornej części. Plac pod budowę kościoła poświęcił w 1999 r. kard. Franciszek Macharski. Prace rozpoczęły się jeszcze w tym samym roku. Ich zwieńczenie nastąpiło 17 sierpnia 2002 r., kiedy papież Jan Paweł II podczas swojej ostatniej pielgrzymki do ojczyzny poświęcił bazylikę i zawierzył świat Bożemu Miłosierdziu. Niedługo po jej wybudowaniu, bo już 6 marca 2003 r. świątyni nadany został tytuł bazyliki mniejszej. Stało się to na mocy listu apostolskiego Jana Pawła II „Cum postremum”. Ze względu na to, że jest to miejsce szczególnie związane z kultem Bożej łaskawości, podczas Roku Miłosierdzia, 13 grudnia 2015 r. przed wejściem do świątyni uroczyście otwarto Bramę Miłosierdzia. Wypisane zostały na niej uczynki miłosierdzia co do ciała i ducha w języku polskim i angielskim.
W 2022 r. minęło natomiast 20 lat od zawierzenia świata Bożemu Miłosierdziu, którego dokonał Papież Polak. Z tej okazji 14 sierpnia odbyły się uroczyste obchody, którym przewodniczył abp Marek Jędraszewski. Wzięli w nich udział przedstawiciele sanktuariów Bożego Miłosierdzia ze wszystkich kontynentów. – W bazylice miało miejsce także kilka beatyfikacji: 9 czerwca 2013 r. — Zofii Czeskiej i Małgorzaty Szewczyk, 28 kwietnia 2018 r. — Hanny Chrzanowskiej i 15 czerwca 2024 r. — ks. Michała Rapacza — mówi ks. Zbigniew Bielas, rektor rektoratu Sanktuarium Bożego Miłosierdzia w Krakowie-Łagiewnikach.
Świątynia swoim kształtem przypomina okręt. Zbudowana została według projektu Witolda Cęckiewicza. Za ołtarzem dostrzec można tabernakulum w kształcie kuli ziemskiej. Otoczone jest ono przez krzew, który wygląda, jakby poruszał nim wiatr. Ma być to symbolem współczesnego świata oraz człowieka miotanego różnymi prądami. Nad nim znajduje się obraz Jezusa Miłosiernego, autorstwa Jana Chrząszcza. Został on namalowany na podstawie dzieła Adolfa Hyły. Po jego prawej i lewej stronie umieszczono natomiast wizerunki Apostołów Miłosierdzia, czyli św. Siostry Faustyny i św. Jana Pawła II, które stworzyła Teresa Śliwka-Moskal. Zostały one jednak dodane później niż przedstawienie Chrystusa.
Jednym z nawiązań do obrazu Jezusa Miłosiernego jest układ drewnianego stropu i posadzki z marmuru w bazylice. Ich elementy ułożone są tak, aby przypominały promienie znajdujące się na wizerunku, które symbolizują krew i wodę, rozchodzące się z prezbiterium.
Na lewo od ołtarza na ścianie wisi obraz Ostrobramskiej Matki Bożej Miłosierdzia, pod którym stoją 2 dzwony — poświęcony św. Janowi Pawłowi II na pamiątkę jego pobytu w Polsce w czerwcu 1979 r. oraz Dzwon Nadziei, pobłogosławiony przez abp. Marka Jędraszewskiego podczas VII Pielgrzymki Czcicieli Bożego Miłosierdzia 23 sierpnia 2020 r. Po drugiej stronie na ścianie umieszczono tekst Aktu zawierzenia świata Miłosierdziu Bożemu.
W bazylice znajdują się także tablice, które upamiętniają wizyty 3 papieży: św. Jana Pawła II w 2002 r., Benedykta XVI w 2006 r. i Franciszka w 2016 r. Naprzeciwko dostrzec można też kamień węgielny z Golgoty, który poświęcił Papież Polak 7 czerwca 1997 r., a wmurował kard. Franciszek Macharski 13 kwietnia 2002 r.
Przy bazylice – jako w jednym z nielicznych miejsc na mapie Archidiecezji Krakowskiej – trwa także wieczysta adoracja Najświętszego Sakramentu.
Kaplica znajduje się po prawej stronie od wyjścia głównego z bazyliki. Od 16 grudnia 2003 r. płonie tam wieczysta lampka z ogniem Miłosierdzia. Zapalił ją Papież Polak, na znak rozchodzącego się z tego miejsca na cały świat orędzia o Bożym Miłosierdziu.
W 2004 r. łagiewnicką kaplicę poświęcił kard. Franciszek Macharski. Wtedy także rozpoczęła się w niej całodzienna adoracja Najświętszego Sakramentu, jednak dopiero 2 kwietnia 2005 r. dzień przed Świętem Miłosierdzia Bożego i w dniu odejścia św. Jana Pawła II, zapoczątkowano Wieczystą Adorację. W centrum kaplicy znajduje się ołtarz w kształcie ognia, a w jego płomieniach umieszczono monstrancję. Od 11 kwietnia 2021 r. dostępna jest całodobowa transmisja na żywo z Kaplicy Wieczystej Adoracji na stronie www.misericordia.eu.
W kościele dolnym znajduje się 5 kaplic. Każda z nich podarowana została przez Kościół znajdujący się w innym europejskim kraju.
W kaplicy Krzyża Świętego wnętrze zostało ufundowane przez arcybiskupa Kolonii, kard. Joachima Meisnera. Jej głównym elementem jest krzyż z koroną cierniową i brązowa rzeźba św. Teresy Benedykty od Krzyża, czyli Edyty Stein. Znajdują się tam także stacje drogi krzyżowej, ukazujące Mękę Pana Jezusa w duchu aggiornamento, krzyż TAU, a także bogato rzeźbiony paschał i świeczniki. Kaplica poświęcona została 31 lipca 2011 r. przez kard. Joachima Meisnera oraz kard. Franciszka Macharskiego.
Wystrój kaplicy Matki Bożej Bolesnej — daru słowackiego Kościoła — ukazuje to, jaki udział miała Maryja w tajemnicy życia, męki i zmartwychwstania Jezusa. W jej centrum znajdują się: „Pieta”, ołtarz, relikwiarz, którego kształt przypomina zarys mapy Słowacji, krzyż i ambona. Na ścianach umieszczone zostały freski ukazujące 7 boleści Matki Bożej. Wypisane są tam także słowa z „Magnificat” w staro-cerkiewno-słowiańskim, łacinie, greckim i hebrajskim. Za ołtarzem znajduje się przeszklona ściana z grafiką, która przedstawia moment złożenia Chrystusa do grobu oraz Jego zmartwychwstanie. Jest tam też wers z Ewangelii św. Mateusza: „Nie ma Go tu. Zmartwychwstał” zapisany w kilku językach. Uroczystego poświęcenia tej kaplicy dokonali bp Franciszek Tondra, władyka Jan Babjak, były arcybiskup greckokatolicki Preszowa oraz kard. Stanisław Dziwisz podczas Narodowej Pielgrzymki Słowackiej 19 kwietnia 2008 r.
Darem Konferencji Episkopatu Włoch jest natomiast kaplica św. Świętej Siostry Faustyny. Znajduje się w centrum dolnej bazyliki. Powstała z okazji 100. rocznicy urodzin świętej, a jej poświęcenie odbyło się 27 sierpnia 2005 r. Dokonał go były przewodniczący Episkopatu Włoch, kard. Camillo Ruini w obecności kard. Stanisława Dziwisza, a miało to miejsce 100 lat po chrzcie Faustyny Kowalskiej. We włoskiej kaplicy Najświętszy Sakrament jest przechowywany w tabernakulum, które ma kształt rozwijającego się kwiatu. Nawiązuje to do słów z „Dzienniczka” Siostry Faustyny: „miłość Boża jest kwiatem, a miłosierdzie owocem” (Dz. 949). Nad tabernakulum zawieszono obraz św. Siostry Faustyny z „Dzienniczkiem” autorstwa Jana Chrząszcza. Wpisano go w nastawę ołtarzową o kształcie otwartej księgi – symbolu prowadzonego przez nią notatnika duchowego. Przed ołtarzem w relikwiarzu w kształcie róży umieszczona jest cząstka relikwii świętej zakonnicy. Podobnie jak w górnej części bazyliki, tak i w tej kaplicy posadzka ułożona jest promieniście. Całość zwieńczono kopułą.
Patronem kaplicy greckokatolickiej jest św. Andrzej Apostoł. Poświęcono ją 24 czerwca 2007 r. W uroczystości udział wzięli kard. Stanisław Dziwisz, abp Jan Martyniak, ówczesny metropolita przemysko-warszawski oraz wielu hierarchów obu obrządków. We wnętrzu znajduje się ikonostas z wizerunkiem świętego patrona Kościoła wschodniego oraz bogata polichromia, która zawiera podstawowe elementy kanonu ikonograficznego, czyli zbioru zasad, reguł i wskazówek dotyczących pisania ikon. Po lewej stronie umieszczono kijowski wizerunek Matki Bożej Peczerskiej, która jest otoczona przez około 50 świętych. W kaplicy znajduje się także dzieło przedstawiające chrzest Rusi Kijowskiej. To historyczne wydarzenie połączone zostało ze współczesnością, ponieważ artyści namalowali Sługi Boże Kościoła wschodniego wraz z Papieżem Polakiem. W kaplicy dostrzec można również obraz cerkwi św. Jura ze Lwowa i bazyliki św. Piotra w Watykanie, co ma wskazywać na łączność Kościołów obrządku wschodniego i zachodniego. Nad wejściem umieszczono natomiast mandylion, czyli wizerunek twarzy Jezusa Chrystusa na chuście.
Ostatnia kaplica dolnego kościoła to „Communio Sanctorum” ufundowana przez Kościół węgierski. Poświęcił ją w 2004 r. kard. Péter Erdő, Prymas Węgier oraz kard. Franciszek Macharskio. Kaplicę zaprojektował i wykonał greckokatolicki kapłan, malarz artysta – László Puskás, podczas swojego rocznego pobytu w Łagiewnikach. Pomysł zaczerpnął z wczesnochrześcijańskiej ikonografii, w której w centrum umieszczano Jezusa Chrystusa, po prawej stronie Jego Matkę, a po lewej św. Jana Chrzciciela lub innego świętego, który jest ważny dla danego miejsca. Nad marmurowym ołtarzem umieszczono mozaikę Jezusa Miłosiernego ze św. Siostrą Faustyną zasłuchaną w Jego słowa, wykonaną na podkładzie z lipowego drewna. Otaczają ich słowa: „Jezu, ufam Tobie” w różnych językach. Przed ołtarzem złożono cząstkę relikwii św. Stefana, króla Węgier. Znajduje się ona w relikwiarzu w kształcie prawej ręki. Boczne ściany są ozdobione mozaikami przedstawiającymi ponad 60 świętych i błogosławionych z Węgier, Polski oraz innych krajów Europy. Na ich czele idzie Maryja, a wokół umieszczone są pierwsze słowa z 8 błogosławieństw po łacinie.
Niedaleko bazyliki znajduje się także kaplica zakonna z łaskami słynącym obrazem Jezusa Miłosiernego i grobem św. Faustyny Kowalskiej. Pochodzi ona z końca XIX w., a ufundował ją książę Aleksander Lubomirski. W 1968 r. kard. Karol Wojtyła, który był wówczas metropolitą, wpisał kaplicę na listę sanktuariów Archidiecezji Krakowskiej. Dekret ustanawiający wydał natomiast kard. Franciszek Macharski 1 listopada 1992 r.
Po lewej stronie od głównego ołtarza zawieszony jest łaskami słynący obraz Pana Jezusa Miłosiernego. O namalowanie swojego wizerunku poprosił Siostrę Faustynę sam Chrystus. Wykonał go krakowski malarz Adolf Hyła. Było to wotum za ocalenie w czasie II wojny światowej oraz otrzymane łaski. Wizerunek został ukończony 15 kwietnia 1944 r.
Pod nim złożone są szczątki świętej, które przeniesiono z łagiewnickiego cmentarza zakonnego 25 listopada 1966 r., po rozpoczęciu procesu informacyjnego w sprawie jej beatyfikacji. 18 kwietnia 1993 r. św. Jan Paweł II ogłosił sekretarkę Bożego Miłosierdzia błogosławioną, a 30 kwietnia 2000 r. w Rzymie odbyła się jej kanonizacja.
W głównym ołtarzu kaplicy umieszczona jest natomiast figura Matki Bożej Miłosierdzia – patronki zgromadzenia Sióstr Matki Bożej Miłosierdzia.
Po prawej stronie ołtarza głównego znaleźć można ołtarz z wizerunkiem jej patrona – św. Józefa z Dzieciątkiem. Na ścianie, która oddziela prezbiterium od nawy głównej, widoczny jest fresk Boga Ojca w otoczeniu 4 aniołów. Zaczyna się on i kończy fragmentem pochodzącym z Księgi Jeremiasza: „Miłością wieczną umiłowałem cię, dlatego przyciągnąłem, litując się”. Aniołowie trzymają w swoich rękach otwarte księgi, w których można przeczytać wezwania z modlitwy „Ojcze Nasz”: „Przyjdź królestwo Twoje – bądź wola Twoja”.
Sanktuarium Bożego Miłosierdzia nie jest parafią – w 2002 r. został w tym miejscu ustanowiony rektorat. Posługuje w nim na co dzień 9 kapłanów, mieszkających w Domu Duszpasterskim. Poza nimi, w duszpasterstwo zaangażowanych jest kilku księży wspomagających. – Pragniemy w tym miejscu wypełniać zadanie, które przekazał nam św. Jan Paweł II 17 sierpnia 2002 r., gdy konsekrował bazylikę Bożego Miłosierdzia. Mówił wtedy, że „jest to szczególne miejsce, które Bóg obrał sobie, aby tu wylewać łaski i udzielać swego miłosierdzia” i modlił się, „by ten kościół był zawsze miejscem głoszenia orędzia o miłosiernej miłości Boga; miejscem nawrócenia i pokuty; miejscem sprawowania ofiary eucharystycznej — źródła miłosierdzia; miejscem modlitwy — wytrwałego błagania o miłosierdzie Boże dla nas i całego świata” – podkreśla kustosz.
Mimo, że przy bazylice nie ma parafii, to przy rektoracie działa wiele grup duszpasterskich: Apostolat Ratunku Konającym, Duszpasterstwo Rodzin Dzieci Utraconych, Ogród Maryi, Rycerze Kolumba, Służba Sanktuarium, Dzieło Duchowej Adopcji Dziecka Poczętego oraz Poradnia Miłosierdzia, w której można uzyskać wparcie duchowe, psychologiczne i prawne.
Ks. Zbigniew Bielas zaznacza, że z sakramentu pokuty i pojednania skorzystać można każdego dnia: w dni powszednie od godz. 8.00 do godz. 19.00, a w niedziele i święta od godz. 9.00 do godz. 19.00. Wyspowiadać bez przeszkód mogą się również pielgrzymi zagraniczni. – Codziennie od godz. 10.30 do godz. 12.30 i od godz. 14.30 do godz. 16.30 możliwa jest spowiedź w 5 językach obcych: angielskim, francuskim, hiszpańskim, włoskim i niemieckim – wyjaśnia kustosz łagiewnickiego sanktuarium.
Także Msze św. są odprawiane w bazylice niemal przez cały dzień. W dni powszednie w kaplicy z obrazem Jezusa Miłosiernego o godz. 6.30 i godz. 17.00, a w bazylice o godz. 9.00, 10.30, 12.00, 15.20 i o godz. 18.00. W niedzielę Eucharystie w głównej świątyni są w godz.: 9.00, 10.30, 12.00, 13.30, 15.20 i 18.00, natomiast w kaplicy o 7.00, 8.30, 12.00 – w języku angielskim i 19.00.
Dlaczego warto odwiedzić bazylikę Bożego Miłosierdzia? – Aby pomodlić się przed obrazem Jezusa Miłosiernego, przy grobie św. Siostry Faustyny. Każdy potrzebuje Bożego Miłosierdzia. Każdego dnia można uzyskać odpust zupełny, jest całodzienna spowiedź, a Msze św. odprawiane są praktycznie przez cały dzień. Istnieje także możliwość modlitwy przed wystawionym Najświętszym Sakramentem w Kaplicy Wieczystej Adoracji przez całą dobę, a w dolnej bazylice można obejrzeć ciekawe wystawy fotograficzne o kulcie Bożego Miłosierdzia — odpowiada ks. Zbigniew Bielas.
– Jeśli chodzi o rolę naszego sanktuarium, to znamienne są słowa św. Jana Pawła II, które, żegnając się z ojczyzną, wypowiedział na lotnisku w Balicach 19 sierpnia 2002 r.: „Jestem przekonany, że łagiewnickie sanktuarium będzie prawdziwą stolicą i prężnym ośrodkiem kultu Bożego Miłosierdzia. Niech światła padające z wieży łagiewnickiej świątyni, które przypominają promienie z obrazu Jezusa Miłosiernego, rzucają duchowy blask na całą Polskę: od Tatr do Bałtyku, od Bugu do Odry i na cały świat!”. I to jest dla nas wielki dar, ale również wielkie zadanie – dodaje rektor rektoratu Sanktuarium Bożego Miłosierdzia w Krakowie-Łagiewnikach.
Bazylika Bożego Miłosierdzia jest jednym z najważniejszych kościołów, nie tylko dla Krakowa i Archidiecezji Krakowskiej, nie dziwi zatem, że świątynia ogłoszona została jednym z 17 Kościołów Jubileuszowych. – Głównym przesłaniem Jubileuszu jest nadzieja. Dla nas, chrześcijan jej głównym źródłem jest tajemnica Bożego Miłosierdzia, stąd wybór bazyliki na Kościół Jubileuszowy — wyjaśnia ks. Jacek Bernacik, dyrektor Wydziału Duszpasterstwa Ogólnego Kurii Metropolitalnej w Krakowie, odpowiedzialny za diecezjalne obchody Roku Świętego 2025.
Dni Jubileuszowe w bazylice Miłosierdzia Bożego w Krakowie-Łagiewnikach połączone będą z obchodami XII Pielgrzymki Czcicieli Bożego Miłosierdzia oraz 23. rocznicy konsekracji bazyliki i zawierzenia świata Bożemu Miłosierdziu – 16 i 17 sierpnia 2025 r.
Pierwszego dnia o godz. 12.00 bp Jan Zając przewodniczył będzie Mszy św. jubileuszowej. Po Eucharystii przed dolną bazyliką odbędzie się spotkanie radości #PrzyMiłosiernym. Następnie o godz. 16.30 w auli św. Jana Pawła II będzie można wysłuchać koncertu Pawła Bębenka z zespołem „Piękne jest Twoje Miłosierdzie”. W tym dniu Msze św. w bazylice będą odprawione także o godz. 9.00, 10.30, 15.20 i 18.00. O godz. 15.00 organizatorzy zapraszają do udziału w Godzinie Miłosierdzia. 17 sierpnia o godz. 12.00 kard. Stanisław Dziwisz przewodniczył będzie Mszy św. w ramach XII Pielgrzymki Czcicieli Bożego Miłosierdzia. O godz. 16.30 odbędzie się koncert organowy organistów Michała Książka, Krzysztofa Michałka i Pawła Prochowicza. To także dziękczynienie z okazji 7. rocznicy poświęcenia organów znajdujących się w świątyni. Przez cały dzień będzie można także zwiedzić w dolnej bazylice wystawę „Rok Święty 2025. Pielgrzymi Nadziei”. W tym dniu Msze św. również o godz. 9.00, 10.30, 13.30, 15.20 i 18.00, a o godz. 15.00 – Godzina Miłosierdzia.
Więcej informacji na temat diecezjalnych obchodów Roku Jubileuszowego dostępnych jest na okolicznościowej stronie internetowej.