W poniedziałek, 15 grudnia 2025r. odbyła się uroczystość nadania 33. doktoratu honoris causa Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie Pani prof. Hannie-Barbarze Gerl-Falkovitz –wybitnej niemieckiej filozofce zajmującej się myślą społeczną i religijną – zgromadziła przedstawicieli władz uczelni, środowiska akademickiego oraz zaproszonych gości, na czele z kard. Stanisławem Dziwiszem. Wydarzenie odbyło się w auli biblioteki na terenie uniwersyteckiego kampusu, gdzie w ostatnich dniach zakończono niezwykle ważną inwestycję – budowę obiektu dydaktycznego, w którym studenci rozpoczną zajęcia już od nadchodzącego semestru.
Uroczystość stanowiła ważny moment w życiu wspólnoty akademickiej UPJPII oraz szczególniepodniosłe wydarzenie dla Wydziału Filozoficznego UPJPII, choć jej znaczenie wykraczało poza ramy jednego wydziału. Wraz z Uniwersytetem Papieskim uroczystość przeżywali m.in.: dr Jacek Poznański, dyrektor Instytutu Filozofii Uniwersytetu Ignatianum w Krakowie, ks. prof. Janusz Bujak z Wyższego Seminarium Duchownego w Koszalinie, a także recenzenci w postępowaniu o nadanie doktoratu honoris causa: prof. Zbigniew Stawrowski z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie oraz ks. prof. Wojciech Zyzak, reprezentujący Wydział Teologiczny UPJPII.
Otwarcia uroczystości dokonał rektor Uniwersytetu, ks. prof. Robert Tyrała, który w swoim wystąpieniu podkreślił wyjątkowe znaczenie przyznawanego wyróżnienia. Zaznaczył, że uhonorowanie prof. Hanny-Barbary Gerl-Falkovitz – wybitnej filozofki religii XIX i XX wieku, specjalizującej się w fenomenologii oraz antropologii płci – ma szczególną wagę ze względu na zbieżność jej myśli z nauczaniem i duchowym dziedzictwem patrona uczelni, św. Jana Pawła II. Rektor zwrócił również uwagę na symbolikę miejsca uroczystości, wyrażając nadzieję, że nowa przestrzeń kampusu stanie się miejscem żywego dialogu, poszukiwania prawdy i „posługi myślenia”, w której szczególną rolę odegra właśnie Wydział Filozoficzny.
W swoim przemówieniu rektor nawiązał do fenomenologicznych inspiracji Karola Wojtyły, akcentując znaczenie doświadczenia, uobecniania oraz otwarcia na Absolut jako źródło bytu i poznania. Przywołał także myśl Jana Pawła II o Bogu jako uobecnieniu najwyższych wartości – Prawdy, Piękna i Dobra – oraz symbolikę „źródła” z Tryptyku rzymskiego, wskazując na nieustanne wezwanie do sięgania ku temu, co najgłębsze i najistotniejsze.
Na zakończenie wystąpienia ks. prof. Robert Tyrała podkreślił, że nadanie doktoratu honoris causa Pani Profesor Falkovitz głęboko wpisuje się w misję Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II, dla którego głoszenie prawdy, odważny dialog ze światem, posługa myślenia oraz przekazywanie duchowej głębi wiary pozostają zadaniami fundamentalnymi. Wyraził także wdzięczność wszystkim zaangażowanym w przygotowanie uroczystości, w szczególności byłemu dziekanowi Wydziału Filozoficznego, ks. prof. Jarosławowi Jagielle.
Laudację na cześć nowej doktor honoris causa wygłosił ks. prof. Jarosław Jagiełło. Przedstawił w niej prof. Hannę-Barbarę Gerl-Falkovitz jako uczoną, której dorobek naukowy i postawa życiowa stanowiąświadectwo konsekwentnej służby prawdzie. Podkreślił nierozerwalny związek filozofii i wiary w jej myśleniu oraz wierność integralnej wizji człowieka, wolnej od redukcjonizmów antropologicznych i teologicznych. Centralnym motywem laudacji była nadzieja – rozumiana nie jako łatwy optymizm, lecz jako postawa teologalna zakorzeniona w dramatycznych doświadczeniach XX wieku. Laudator zwrócił również uwagę na bogaty dorobek naukowy Pani Profesor, w którym szczególne miejsce zajmują jej interpretacje i edycje dzieł Romana Guardiniego, Edyty Stein, Johna Henry’ego Newmana oraz jej rola w promowaniu myśli Józefa Tischnera w Europie. W swoich pracach łączy ona fenomenologiczną precyzję z wrażliwością teologiczną, ukazując chrześcijaństwo jako „nowy początek”, a nie relikt przeszłości.
Całość dopełniał ton wdzięczności i uznania: Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie oddał hołd uczonej, która łączy rzetelność naukową, wierność Kościołowi oraz – jak podkreślano – „kapitał serca”. Prof. Gerl-Falkovitz została ukazana jako przewodniczka kultury inkarnacyjnej i przyjaciółka Prawdy, a jej życie i praca jako wezwanie, by już dziś żyć tak, „jakby niedziela zmartwychwstania nadchodziła w każdej chwili ludzkiego życia”.
W swoim wykładzie prof. Hanna-Barbara Gerl-Falkovitz podjęła klasyczny, a zarazem wciąż aktualny problem relacji między rozumem a wiarą, symbolicznie ujęty jako napięcie i dialog między „Atenami” a „Jerozolimą”. Nie przedstawia ich jako rzeczywistości definitywnie sprzecznych, lecz jako dwie drogi dostępu do prawdy, które w historii myśli bywały przeciwstawiane, ale też – przy odpowiednim rozumieniu – mogą się spotkać i wzajemnie oświetlać.
Odwołując się do tradycji filozoficznej i fenomenologicznej oraz do myśli teologicznej, wskazała na potrzebę „mostu rozumu”, umożliwiającego spotkanie Aten i Jerozolimy. Idąc za myślą Josepha Ratzingera/Benedykta XVI, podkreśliła, że rozum nie jest jedynie narzędziem kontroli, lecz zdolnością słuchania i przyjmowania. Religia nie unieważnia rozumu, lecz chroni go przed iluzją samowystarczalności. Jak zauważa Benedykt XVI, „rozum, który pozostaje głuchy na to, co boskie, […] nie jest zdolny włączyć się w dialog kultur”. Wiara i rozum potrzebują się wzajemnie: rozum bez wiary traci orientację na całość, wiara bez rozumu traci swój ludzki wymiar.
W ten sposób wykład prowadził do wizji jedności, w której greckie umiłowanie prawdy i biblijne doświadczenie objawienia nie znoszą się, lecz dopełniają. Rozum zostaje przekroczony, ale nie zniszczony; wiara objawia się nie jako przemoc wobec myślenia, lecz jako jego spełnienie. Sens tej drogi oddaje zdanie: „Rozum nie może być zdrowy bez udziału wiary, lecz wiara bez rozumu nie będzie ludzka”. Całość zamknęła poetycka synteza: „Wszystkie lampy Grecji płoną dla słońca, które ma na imię Chrystus”.
Po uroczystości nowa doktor honoris causa, prof. Hanna-Barbara Gerl-Falkovitz, oraz kardynał Stanisław Dziwisz, pod przewodnictwem rektora ks. prof. Roberta Tyrały i Michała Stachonia, przedstawiciela głównego wykonawcy NDI, a także w towarzystwie reprezentantów UPJPII, zwiedzili nowy budynek dydaktyczny kampusu Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II, niedawno oddany do użytku.
Podczas zwiedzania kard. Stanisław Dziwisz wspominał, że towarzyszył powstawaniu obiektu od samego początku i z perspektywy czasu z uznaniem patrzy na skalę oraz tempo jego realizacji. Przyznał, że nie spodziewał się tak harmonijnego i imponującego efektu końcowego, który dziś można oglądać jako w pełni funkcjonujący obiekt. Wyraził wdzięczność wszystkim, którzy mieli odwagę podjąć się tak dużego przedsięwzięcia, wykazali się wizją i konsekwencją, nie zrażając się ogromem pracy ani długofalową perspektywą realizacji. Jak podkreślił, „struktury są zrobione w sposób wyjątkowy, piękny… nie na ten wiek, to już na przyszły wiek”.
Zaznaczył także, że kampus ma przed sobą życie wypełnione obecnością ludzi – przede wszystkim studentów, ale także szerzej rozumianego społeczeństwa, któremu obiekt może służyć. Wyraził przekonanie, że jest to znaczące ubogacenie nie tylko dla Krakowa, lecz także dla całej Polski. Kardynał nawiązał także do postaci Jana Pawła II, wyrażając przekonanie, że papież cieszyłby się, mogąc zobaczyć dzisiejszy efekt. Wspomniał jego wizytę podczas błogosławieństwa tego terenu oraz żywe zainteresowanie rozwojem inwestycji, a także okazywane wsparcie: „zawsze pamiętał i pytał, jak się inwestycja rozwija i jak mógł, to finansowo też pomagał” – mówił kard. Stanisław Dziwisz, który sam należy do grona jej wielkich darczyńców.
Swoich wrażeń z wizyty w nowym budynku dydaktycznym UPJPII nie kryła nowa doktor honoris causa,prof. Hanna-Barbara Gerl-Falkovitz. Podkreślała, że widzi w nim wielki znak nadziei na przyszłość. Zafascynowały ją zarówno zastosowane materiały, jak i nowoczesność obiektu, widoczne innowacje techniczne oraz przestrzeń, która – jak mówiła – robi ogromne wrażenie. Profesor, która wykładała i gościła na wielu uniwersytetach na świecie, przyznała, że czegoś podobnego jeszcze nie widziała. Choć zna uczelnie w Heiligenkreuz koło Wiednia, Monachium czy Wiedniu, zauważyła, że mimo ich wielkości nie są one tak funkcjonalne i praktyczne. W projekcie architektonicznym kampusu dostrzegła wyraźne zaufanie do przyszłości oraz przekonanie, że młodym ludziom należy dawać to, co najlepsze i najbardziej nowoczesne.
Zapytana o swoje odczucia po otrzymaniu doktoratu honoris causa UPJPII, prof. Gerl-Falkovitzprzyznała, że wyróżnienie było dla niej ogromnym zaskoczeniem. Była już w Krakowie, Tarnowie, Warszawie, Wrocławiu – także w ramach współpracy pomiędzy uniwersytetami niemieckimi i polskimi– zaznaczyła jednak, że nie była świadoma, iż jej myśl filozoficzna spotyka się tutaj z tak dużym zainteresowaniem. Wyraziła radość i wdzięczność, że jej sposób myślenia – jako filozofki, gdyż nie jest teologiem – został zaakceptowany. Podkreśliła, że otrzymanie tego wyróżnienia na Uniwersytecie noszącym imię Jana Pawła II, którego uważa za jedną z najważniejszych postaci XX wieku na świecie, jest dla niej wielkim wyróżnieniem i zaszczytem.
