Studenci Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie – autorzy koncepcyjnych projektów zagospodarowania zieleni na terenie Kampusu Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II – gościli 5 lutego na UPJPII w Krakowie, gdzie w auli biblioteki zaprezentowali swoje autorskie wizje. Oprócz przygotowania projektów i ich graficznego opracowania, stanęli także przed wyzwaniem publicznej prezentacji swoich koncepcji.
Przed rozpoczęciem wystąpień rektor Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie, dr hab. inż. Sylwester Tabor, prof. URK zwrócił uwagę na podobne korzenie obu uczelni. Podkreślił, że choć różni je czas powstania, łączy je postać św. królowej Jadwigi – patronki powstałego w 1890 r. Studium Rolniczego, z którego wywodzi się Uniwersytet Rolniczy, stąd też na obu uczelniach widnieją portrety i wizerunki Świętej. Wyraził również zadowolenie ze współpracy międzyuczelnianej, szczególnie w odniesieniu do studentów realizujących swoje pasje i biorących udział w projektach o charakterze konkursowym.
Autorzy prac, prezentując rzuty zagospodarowania terenu, dzielili przestrzeń na różnorodne strefy – reprezentacyjne, rekreacyjne czy edukacyjne – przypisując im odpowiednio dobrane nasadzenia drzew, krzewów i bylin. Bogactwo zaproponowanych roślin niemal pozwalało poczuć zapachy mięty, melisy, szałwii lekarskiej czy lubczyku ogrodowego. W kolejnych strefach uwagę przyciągały rabaty ozdobne z rudbekią, żurawką czy dereń biały niskopędny, zmieniający barwy wraz z porami roku. Studenci starannie dobierali rośliny do kolorystyki budynków, warunków siedliskowych oraz środowiska miejskiego, zwracając uwagę na odporność gatunków i ich wysoką dekoracyjność przez cały rok.
Szczególne wrażenie robiły odniesienia symboliczne – do Biblii, postaci św. królowej Jadwigi (m.in. poprzez zestawienia barw żółci i czerni) oraz św. Jana Pawła II, którego obecność podkreślały białe róże i tulipany jego imienia. Inspiracją były również górskie wędrówki papieża i motywy podhalańskiej łąki.
Studenci podkreślali, że udział w projekcie był dla nich czymś znacznie więcej niż kolejnym zadaniem akademickim. Praca z realną przestrzenią dała im poczucie sprawczości oraz możliwość praktycznego sprawdzenia zdobytych umiejętności. Jak zauważył jeden z uczestników, była to „niesamowita okazja, żeby w końcu się wykazać”. Duże znaczenie miała także współpraca krakowskich uczelni, która nadała przedsięwzięciu rangę i wyjątkowy charakter.
Proces projektowy opierał się na uważnej analizie terenu i potrzeb jego przyszłych użytkowników. Studenci podkreślali, że pomysły rodziły się naturalnie, a praca nad nimi była jednocześnie wyzwaniem i źródłem satysfakcji. W wielu koncepcjach wyraźnie pojawiał się motyw spokoju i wyciszenia – jak tłumaczył Mateusz Pokusa, chodziło o stworzenie zielonej, kontemplacyjnej przestrzeni, w której studenci i pracownicy kampusu mogliby na chwilę zwolnić, „uspokoić się” i odetchnąć od codziennego akademickiego rytmu.
Natalia Szczepańska zwracała uwagę, że był to dla niej pierwszy tak duży projekt, pozwalający w praktyce wykorzystać wiedzę zdobytą wcześniej na kierunku sztuka ogrodowa i rozwinąć ją na studiach z architektury krajobrazu. Z kolei Anna Dudzic podkreślała wagę odczytania genius loci – ducha miejsca – i konieczność projektowania przestrzeni zakorzenionej w swojej tożsamości, historii i funkcji.
Po obejrzeniu pierwszych prezentacji rektor URK, prof. Sylwester Tabor, przyznał, że wybór najlepszej pracy będzie niezwykle trudny, ponieważ „wszystkie prace tu przedstawione są po prostu fantastyczne. Ja szczerze współczuję tym, którzy będą musieli wybrać tę najlepszą” – powiedział.
Uczestniczący w prezentacjach pracownicy obu uczelni nie kryli uznania dla dojrzałości zaprezentowanych koncepcji. Dr inż. architekt Tatiana Tokarczuk-Błażusiak z Katedry Roślin Ozdobnych i Sztuki Ogrodowej podkreśliła umiejętne łączenie symboliki z aspektami ekologicznymi oraz dojrzałe, krajobrazowe spojrzenie studentów, których uczono kompleksowego myślenia o przestrzeni od pierwszego roku studiów. Podkreśliła, że właśnie takie myślenie o krajobrazie jako „obrazie kraju” daje nadzieję na jego dobrą przyszłość. Wyraziła przekonanie, że dzięki obecnym studentom i przyszłym absolwentom jakość tego „obrazu” będzie się rozwijać w bardzo dobrym kierunku.
Dr inż. Monika Cioć, również z Katedry Roślin Ozdobnych i Sztuki Ogrodowej UR, wyjaśniła, że nad projektami pracowali studenci studiów magisterskich architektury krajobrazu. Ponad 35 osób pracowało indywidualnie i zespołowo, tworząc łącznie 15 spójnych koncepcji. Proces trwał cały semestr i rozpoczął się od wizji lokalnej, która pozwoliła studentom lepiej zrozumieć charakter miejsca. Jak zaznaczyła, mimo narzuconych ram przestrzennych, każdy projekt interpretował teren w inny, autorski sposób.
Podkreśliła również, że realizowane koncepcje dobrze wpisały się w ideę przedmiotu „projektowanie ogrodów terapeutycznych”, ponieważ łączyły funkcje estetyczne z potrzebą wyciszenia, refleksji i poprawy samopoczucia użytkowników, co w kontekście przestrzeni uczelnianej i bibliotecznej miało szczególne znaczenie.
Wysoki poziom prac doceniła również prorektor UPJPII ds. studenckich i dydaktyki, dr hab. Małgorzata Duda, prof. UPJPII wskazując na umiejętne łączenie funkcji integracyjnych, wyciszających i refleksyjnych oraz otwartość projektowanej przestrzeni na społeczność lokalną.
W swojej wypowiedzi podkreśliła, że projekty uwzględniały różne potrzeby użytkowników – od chwil skupienia i odpoczynku w intensywnym czasie sesji, po przestrzenie pobudzające do myślenia, rozmów i wspólnych dyskusji. Z uznaniem mówiła o umiejętnym połączeniu tych trzech funkcji w spójną całość. Zaznaczyła, że autorzy koncepcji wyraźnie starali się stworzyć miejsce przyjazne, do którego studenci chętnie wychodziliby w przerwach, przychodzili wcześniej i czuli się po prostu dobrze.
Rektor UPJPII ks. prof. Robert Tyrała podkreślił, że zaprezentowane projekty są naturalnym i bardzo ważnym kolejnym etapem rozwoju kampusu – po budowie nowoczesnego obiektu dydaktycznego, który już wcześniej stał się przestrzenią nauki dla studentów krakowskich uczelni: Akademii Górniczo-Hutniczej i Politechniki Krakowskiej, nadszedł czas na zadbanie o jego otoczenie i estetykę. Zwrócił uwagę na symbolikę zastosowanych rozwiązań, głębię i przemyślane znaczenia, podkreślając, że studenci pokazali nie tylko umiejętności techniczne, ale także wrażliwość i twórczą „iskrę”, ”, która definiuje prawdziwego artystę. Wyraził dumę z przyszłych absolwentów, podkreślając, że są „świetnie przygotowywani do pracyzawodowej” i że uczelnia może być z nich dumna.
Na zakończenie podziękował za zaangażowanie, udaną współpracę międzyuczelnianą oraz zaproponował, by projekty zostały zaprezentowane szerzej, m.in. w formie wystawy. Podkreślił wagę ich edukacyjnego wymiaru – odkrywania znaczeń roślin i symboli – które pozwalają „zobaczyć środek, zobaczyć istotę” przestrzeni. Całą prezentację określił jako niezwykle wartościowe doświadczenie i wyraził nadzieję na kolejne wspólne inicjatywy.
Prof. dr hab. inż. Bożena Pawłowska, kierownik Katedry Roślin Ozdobnych i Sztuki Ogrodowej UR, wyraziła dumę z poziomu prac i kompetencji studentów, zarówno projektowych, jak i społecznych. Zaznaczyła, że udział w projekcie był dla wielu z nich pierwszym doświadczeniem publicznej prezentacji i pracy zespołowej w warunkach zbliżonych do zawodowych. „W przyszłej swojej pracy będą musieli odnaleźć się w zespole i to są te kompetencje społeczne i umiejętność współdziałania, które mieli okazję tutaj zaprezentować. Podsumowując – udowodnili, że potrafią łączyć wiedzę, praktykę i odpowiedzialność projektową”.
Odnosząc się do dalszych etapów przedsięwzięcia, zaznaczyła, że ocena projektów będzie niezwykle trudna ze względu na ich wysoki i wyrównany poziom. Wyraziła przekonanie, że zamiast wyboru jednej koncepcji warto rozważyć połączenie najciekawszych elementów z różnych propozycji w spójną całość. Na zakończenie podkreśliła, że projekt był nie tylko przykładem udanej współpracy międzyinstytucjonalnej, ale przede wszystkim okazją do ujawnienia intelektualnego potencjału i kreatywności studentów – cech, których nie da się wyuczyć, a które młodzi projektanci potrafili w pełni pokazać.
Teraz pozostaje oczekiwać na wystawę projektów oraz wybór najciekawszych rozwiązań – a w dalszej perspektywie na ich realizację, która już na etapie koncepcyjnym zapowiada się niezwykle obiecująco.