– To nie jest tylko czternaście stacji znanych z Drogi Krzyżowej. To pełna droga Męki – od pojmania Chrystusa, przez sądy, aż po Ukrzyżowanie – mówi o. Tarsycjusz Bukowski OFM o dróżkach, które w Kalwarii Zebrzydowskiej rozciągają się na przestrzeni kilku kilometrów. Tworzą je 42 kaplice wkomponowane w beskidzki krajobraz – symboliczna kopia Jerozolimy, od XVII wieku służąca rozważaniu Męki Pańskiej i życia Matki Bożej.
W 1600 roku Mikołaj Zebrzydowski, wojewoda krakowski, wzniósł na górze Żar kościółek Ukrzyżowania według modelu przywiezionego z Jerozolimy przez Hieronima Strzałę. Rok później świątynię konsekrowano. W kolejnych latach wznoszono następne kaplice, które rozproszone wśród wzgórz zaczęły tworzyć charakterystyczny krajobraz Kalwarii.
– Dróżki Pana Jezusa to główne nabożeństwo, dla którego powstało to sanktuarium. Chodziło o uczczenie Męki Pańskiej. Mikołaj Zebrzydowski przeszczepił tutaj do lokalnych warunków Via Crucis, czyli drogę krzyżową, ale poszerzoną również o stacje poprzedzające te czternaście, które znamy z Rzymskiej Drogi Krzyżowej – wyjaśnia o. Tarsycjusz Bukowski OFM.
Pielgrzym nie przechodzi więc jedynie przez Golgotę, ale przez całą narrację pasyjną.
– Odnajdujemy tutaj Wieczernik, pożegnanie z Apostołami, modlitwę Jezusa w Ogrójcu czy kaplicę upamiętniającą przejście przez Cedron po aresztowaniu. Trasa obejmuje czternaście stacji pojmania Chrystusa i czternaście stacji prowadzących na Górę Ukrzyżowania – mówi rzecznik Sanktuarium Pasyjno-Maryjnego w Kalwarii Zebrzydowskiej.
Dróżki liczą ponad siedem kilometrów i prowadzą przez wzgórza, często stromymi podejściami. Wysiłek – jak podkreśla o. Tarsycjusz Bukowski OFM – jest częścią samego doświadczenia modlitwy.
– Ja nazywam to sanktuarium trochę „sensorycznym”, bo ono daje zmysłom pomoc w modlitwie. Możemy coś zobaczyć i usłyszeć, kaplice, i dzieła sztuki przenoszą nas do Męki Pańskiej, i do Jerozolimy. Bardzo ważne jest też zaangażowanie ciała. Człowiek bywa zmęczony, ma wrażenie, że nie wyjdzie pod górę. Właśnie to zmęczenie staje się elementem pokutnym, ascetycznym – wejściem w Mękę Jezusa także poprzez własne odczuwanie – wyjaśnia zakonnik.
Szczególnie wyraźnie widać to w czasie Wielkiego Tygodnia, gdy przejście dróżek łączy się z Misterium Męki Pańskiej.
– Uczestniczymy w wielkim pasyjnym nabożeństwie. Na jego czele idzie krzyż i świece, są śpiewy, przy każdej stacji głoszone są kazania. Oczywiście pojawia się element teatru, ale uczestnicy mówią: „byliśmy na Misterium”. Nie mówią: „oglądaliśmy”. To znaczy, że nie czują się widzami, lecz częścią tego, co się dzieje – mówi o. Bukowski
Na twarzach pielgrzymów widać skupienie i przeżycie.
– Ludzie są poruszeni śpiewami, przynoszą intencje, mówią, że dużo im to dało, również samo zmęczenie. Dlatego jest to absolutnie wyjątkowe nabożeństwo – dodaje rzecznik kalwaryjskiego sanktuarium.
Na dróżki przyjeżdżają grupy parafialne z całej Polski, ale także pielgrzymi indywidualni i całe rodziny. Wspólne przejście nabiera szczególnego znaczenia, gdy modlitwę podejmują kolejne pokolenia.
– Pamiętam obraz trzech pokoleń: babci, rodziców i kilkunastoletnich dzieci. Najstarsze z nich czytało rozważania przy stacjach. To było bardzo poruszające, bo rodzice nie tylko przyszli z dziećmi, ale pozwolili im prowadzić modlitwę. To jest miejsce katechezy i duchowego dojrzewania – dzieli się zakonnik.
Wspólnej modlitwie towarzyszy charakterystyczny sposób śpiewu. – To typowo kalwaryjski sposób. Przewodnik zapowiada fragment pieśni, a wszyscy powtarzają go już śpiewając. Przy tak dużej liczbie ludzi trudno, by każdy miał tekst, dlatego pieśń przekazywana jest jakby z ust do ust. Wiele z tych pieśni powstało z początkiem sanktuarium i mają po kilkadziesiąt, a nawet ponad sto zwrotek, bo odległości między stacjami są większe niż przy kościele – tłumaczy o. Bukowski.
Zachęca do odwiedzenia kalwaryjskich dróżek i przejścia tym szlakiem. – To jest święty park. W przepięknej przestrzeni przyrody i krajobrazu rozłożone są kaplice, które są zabytkami, dziełami sztuki i opowiadają o Męce Chrystusa. Wydarzenia z Ziemi Świętej zostały przeszczepione do naszych lokalnych warunków, dzięki czemu możemy poczuć się tak, jakbyśmy byli w miejscach Męki Pańskiej i wejść w to przeżywanie, które odnawia duchowo – podkreśla bernardyn.
Na kalwaryjskie dróżki można wybrać się w zorganizowanej pielgrzymce, jednak przestrzeń ta sprzyja również modlitwie indywidualnej. Jedni zatrzymują się przy wybranych kaplicach, inni decydują się przejść całość, rozważając po kolei tajemnice Męki Pana Jezusa lub te związane z Matką Bolesną.
Przejście wszystkich stacji wymaga kilku godzin i skupienia. Pomocą służy modlitewnik z przewodnikiem, który prowadzi pielgrzyma od kaplicy do kaplicy i pozwala nie zgubić się w rozległym terenie.
Modlitwa na dróżkach ma bowiem charakter pielgrzymki – idzie się od miejsca do miejsca, tak jakby podążało się do Jerozolimy. Taka właśnie idea przyświecała fundatorowi Kalwarii, Mikołajowi Zebrzydowskiemu.Szczególnie intensywnie dróżki przeżywane są w czasie Wielkiego Tygodnia, kiedy odbywa się Chwalebne Misterium Męki Pańskiej.
W tym roku rozpocznie się ono 29 marca, w Niedzielę Palmową o godz. 15.00 od „Wjazdu Pana Jezusa do Jerozolimy” oraz „Wypędzeniae przekupniów”. W Wielką Środę,1 kwietnia o godz. 20.00 odgrywane będą sceny „Uczta u Szymona” i „Zdrada Judasza”. W Wielki Czwartek, 2 kwietnia o godz. 13.00 odbędzie się procesja pasyjna z obrzędem Mandatum – „Umyciem nóg Apostołom” oraz wieczornym sądem „U Kajfasza”. W Wielki Piątek, 3 kwietnia o godz. 8.30 wyruszy natomiast droga krzyżowa na Wzgórze Ukrzyżowania, po której sprawowana będzie Liturgia Wielkiego Piątku przy kościele Ukrzyżowania.
Szczegółowy program nabożeństw Wielkiego Tygodnia oraz Chwalebnego Misterium Męki Pańskiej dostępny jest na stronie sanktuarium.