- Przełożył ważne, ale hermetyczne kościelne dokumenty na język bardzo wyrazistego i zrozumiałego dla wszystkich gestu – o geście Jana Pawła II sprzed 40 lat mówi religioznawca, dr Jakub Drath. 13 kwietnia 1986 roku jako pierwszy następca św. Piotra odwiedził synagogę – Wielką Synagogę w Rzymie.
13 kwietnia. Rok 1986. Rzym. Dzień, który przyniósł ze sobą wydarzenie bez precedensu. Jan Paweł II jako pierwszy w historii następca św. Piotra nawiedził synagogę i spotkał się ze społecznością żydowską.
„Religia żydowska nie jest dla naszej religii rzeczywistością zewnętrzną, lecz czymś wewnętrznym. Stosunek do niej jest inny aniżeli do jakiejkolwiek innej religii. Jesteście naszymi umiłowanymi braćmi i pod pewnym względem – można powiedzieć – naszymi starszymi braćmi” – powiedział wówczas Ojciec Święty. – Jan Paweł II tą wizytą przełożył ważne, ale hermetyczne kościelne dokumenty na język bardzo wyrazistego i zrozumiałego dla wszystkich gestu. Już same zdjęcia pokazujące przywitanie papieża z rabinem obiegły świat i pozostały w pamięci wielu osób, a kluczowe okazały się słowa, które padły niedługo potem – ocenia dr Jakub Drath, religioznawca i sekretarz zarządu Klubu Chrześcijan i Żydów „Przymierze”.
Jego zdaniem określenie „starsi bracia” – „choć niejednoznaczne dla teologów” – wskazało kierunek, „w którym Kościół chce podążać na drodze dialogu z wyznawcami”.
Zauważa przy tym, że kolejne papieskie wizyty w synagogach i spotkania z przedstawicielami społeczności żydowskiej, mogą sprawiać, że wydarzenie z 1986 roku nie jest wystarczająco docenianie współcześnie. – Ale to też pokazuje, że wizyta ta była otwarciem drzwi, które przez całe wieki pozostawały zamknięte – podkreśla dr Drath. – Warto też pamiętać, o czym zapominają krytycy, że Jan Paweł II odwiedzając synagogę, nie próbował przemilczeć różnic pomiędzy obydwiema religiami. Przeciwnie, podkreślał, że jesteśmy na początku drogi i że należy podejmować kolejne kroki, ale w duchu przyjaźni i wzajemnego poszanowania – dodaje sekretarz zarządu Klubu Chrześcijan i Żydów „Przymierze”.
Odnosi to przesłanie do reakcji na list Konferencji Episkopatu Polski przed rocznicą wizyty św. Jana Pawła II w rzymskiej synagodze. To ta krytyka jego zdaniem wskazuje na potrzebę powrotu do przesłania wydarzenia sprzed czterech dekad. – W czasach, gdy postawa dialogu wydaje się nieaktualna, nieważna, niepotrzebna, powrót do tamtych chwil wydaje się tym bardziej istotny. Nie po to, żeby ograniczyć się do wspomnień, tylko by na nowo odczytać to wydarzenie w nowym, trudnym kontekście – mówi dr Jakub Drath.
13 kwietnia 2026 roku, 40 lat po wizycie Papieża Polaka w Wielkiej Synagodze w Rzymie, nawiązując do niej, metropolita krakowski, kard. Grzegorz Ryś – na zaproszenie Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Krakowie – nawiedzi Synagogę Kupa. Modlitwa rozpocznie się o godz. 17.00.
Film dokumentalny „Śladami Jana Pawła II: Synagoga Większa w Rzymie” przygotowany przez Instytut Dialogu Międzykulturowego im. Jana Pawła II w Krakowie dotyczy historycznego wydarzenia, jakim była wizyta Ojca Świętego Jana Pawła II w rzymskiej Synagodze Większej, 13 kwietnia 1986 roku.