31 maja w Sanktuarium Matki Bożej Królowej Podhala w Ludźmierzu, jednym z Kościołów Jubileuszowych w Archidiecezji Krakowskiej, odbędzie się Dzień Jubileuszowy. To dobra okazja, by poznać lepiej jego historię.
Sanktuarium w Ludźmierzu to – zaraz po Kalwarii Zebrzydowskiej – kolejny, najpopularniejszy ośrodek pątniczy w Archidiecezji Krakowskiej, do którego licznie przybywają pielgrzymi z różnych części Europy i świata.
Parafia Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny jest najstarsza na Podhalu. W 1234 roku biskup krakowski Wisław zezwolił Teodorowi Gryficie, wojewodzie krakowskiemu, wybudować świątynię, w której czczona będzie Matka Boża.
W latach 1234–1245 w Ludźmierzu istniał natomiast klasztor cystersów. To na jego miejscu została wzniesiona obecna świątynia. Ze względu na najazd Tatarów, zagrożenia ze strony zbójców, a także liczne powodzie zakonnicy przenieśli się do Szczyrzyca. Nadal jednak kierowali ludźmierską parafią. Trwało to do XIX wieku. Później przejęła ją diecezja tarnowska, a potem – w 1881 roku – krakowska.
Historyk Jan Długosz w XV wieku potwierdził istnienie kościoła parafialnego w Ludźmierzu. Od 1566 roku przeczytać można o nim również w aktach wizytacji biskupich.
W latach 1869-1877 na miejscu starej, modrzewiowej świątyni powstała nowa. Murowany neogotycki kościół stoi do dziś. Przyniesiono do niego ołtarz w stylu rokoko oraz słynącą od wielu wieków łaskami figurę Matki Bożej Ludźmierskiej. Została ona wykonana ok. 1400 roku. To przy niej, aż do teraz, skupia się podhalańskie życie religijne.
Dom pielgrzyma został zbudowany w latach osiemdziesiątych. Wtedy także wzniesiono krużganki, ogrójec, ołtarz polowy oraz stacje drogi krzyżowej. W parafii zaczęto odprawiać nabożeństwa fatimskie. Miała również miejsce peregrynacja kopii figury Matki Bożej Ludźmierskiej. Nawiedzała ona domy na Podhalu, Spiszu i Orawie.
15 lutego 2025 roku abp Marek Jędraszewski poświęcił kolejny dom pielgrzyma. „Dom pod Tęczą”, bo tak brzmi jego nazwa, to centrum dla odwiedzających, w którym znajdą restaurację i sklepik z pamiątkami, salę multimedialną oraz pokoje dla gości.
W 1934 roku ks. Józef Styrylski, ówczesny proboszcz, rozpoczął przygotowania do papieskiej koronacji figury. Uniemożliwił to jednak wybuch II wojny światowej. Po jej zakończeniu starania ponowił ks. Leonard Harędziński.
Koronacja odbyła się 15 sierpnia 1963 roku, w uroczystość Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. Dokonali jej dzisiaj już bł. kard. Stefan Wyszyński, Prymas Tysiąclecia oraz św. Jan Paweł II, wówczas biskup krakowski Karol Wojtyła. Podczas błogosławieństwa wiernych ukoronowaną figurą z jej dłoni wypadało berło. Chwycił je w locie bp Wojtyła. Sytuacja została skomentowana przez prymasa Wyszyńskiego słowami: „No Karol, Matka Boża przekazuje Ci władzę”. Nabrały one głębszego znaczenia, gdy biskup został arcybiskupem metropolitą krakowskim, kardynałem, a wreszcie i papieżem.
Św. Jan Paweł II był w Ludźmierzu raz – 7 czerwca 1997 roku. Przewodniczył wtedy modlitwie różańcowej, która za pośrednictwem Radia Watykańskiego była transmitowana na cały świat. Uczestniczyło w niej ok. 250 tysięcy wiernych.
Aby upamiętnić tę wizytę pielgrzymi, księża oraz parafianie, którzy pochodzą z Podhala a mieszkają w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie, ufundowali w roku 2000 Maryjny Ogród Różańcowy. Miało to także związek z 600-leciem kultu Gaździny Podhala. Ogród się z dwudziestu góralskich kaplic z rzeźbami, na których przedstawione są kolejne tajemnice różańca.
Wizyta Papieża Polaka w ludźmierskiej świątyni została także upamiętniona polichromią w prezbiterium kościoła oraz pomnikiem klęczącego św. Jana Pawła II z różańcem pośrodku ogrodu. Kard. Franciszek Macharski 15 sierpnia 2004 roku poświęcił Tajemnice Światła, które zostały dodane przez Ojca Świętego do tajemnic różańcowych.
W prywatnych pokojach Jana Pawła II w Ludźmierzu przez cały jego pontyfikat umieszczona była kopia figury Matki Bożej Ludźmierskiej. Postać świętego papieża wpisała się na stałe w życie parafii poprzez inne ważne wydarzenia. To on w dniu swoich 81. urodzin, 18 maja 2001 roku podniósł kościół do godności bazyliki mniejszej i podarował mu swoją piuskę. 2 kwietnia 2009 roku, w czwartą rocznicę śmierci św. Jana Pawła II, kopia figury Gaździny Podhala została umieszczona w Grocie Mlecznej w Betlejem. 3 miesiące po beatyfikacji Papieża Polaka, 15 sierpnia 2011 roku, ówczesny metropolita krakowski, kard. Stanisław Dziwisz podarował sanktuarium relikwie Ojca Świętego. W dniu jego kanonizacji, 27 kwietnia 2014 roku na berle Matki Bożej została także umieszczona kropelka krwi św. Jawa Pawła II.
15 sierpnia 2017 roku pod ołtarzem papieskim poświęcono kaplicę, która została zadedykowana Ojcu Świętemu, Znajdują się w niej jego relikwie oraz teksty i dokumenty przez niego wydanych. Ściany kaplicy ozdobiono obrazami namalowanymi na szkle. Przedstawiają one z jednej strony Tajemnice Światła, a z drugiej ważne momenty z życia Jana Pawła II i Ludźmierza.
Obecnie w sanktuarium w Ludźmierzu posługuje pięciu kapłanów – proboszcz, wikariusz oraz trzech penitencjarzy, a także siostry zakonne. – Przy parafii od wielu lat pracują siostry urszulanki, posługujące w katechezie, w kancelarii parafialnej oraz w świątyni jako zakrystianki i przewodnicy sanktuarium – mówi ks. Maciej Ścibor, kustosz ludźmierskiego sanktuarium.
W kościele wiele się dzieje. Poza sprawami oczywistymi, jak możliwość skorzystania z sakramentów, organizowane są liczne wydarzenia. – Parafia ma stały konfesjonał, czyli można się wyspowiadać nie tylko przed Mszą św., czy w jej trakcie, ale także w ciągu całego dnia, zgodnie z grafikiem – zaznacza kapłan. Dodaje także, że w sanktuarium dwa razy w roku odbywa się Jerycho Różańcowe, czyli nabożeństwo, trwające 24 godziny na dobę przez cały tydzień. Jest ono prowadzone przez parafie Podhala, Spisza oraz Orawy i gromadzi ponad tysiąc osób.
– Ważnym elementem życia naszej parafii jest coroczna pielgrzymka „Sursum Corda”, organizowana w pierwszą sobotę czerwca, od 28 lat, jako dziękczynienie za Jana Pawła II i jego pobyt w Ludźmierzu. Pielgrzymka idzie drogą papieską, z Krzeptówek, od Matki Bożej Fatimskiej do Ludźmierza. Sanktuarium ma też kilka odpustów ku czci Matki Bożej: Matki Bożej Gromnicznej, Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny, Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny, Matki Bożej Szkaplerznej, Narodzenia Najświętszej Maryi Panny, a także Niepokalane Poczęcie Najświętszej Maryi Panny – wymienia ks. Ścibor.
Główny odpust ma natomiast miejsce w uroczystość Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. Jest on poprzedzony nowenną i maryjnymi rekolekcjami. – W sanktuarium odbywają się także specjalne modlitwy przy okazji redyku – błogosławieństwo baców, juhasów i owiec (wiosną i jesienią), rozpoczęcie sezonu motocyklowego i rowerowego czy np. święto hodowców bydła i koni. Matka Boża Ludźmierska jest także patronką 21. Brygady Strzelców Podhalańskich, stąd ich obecność podczas odpustu 15 sierpnia czy corocznych dożynek podhalańskich – dzieli się kustosz.
Przy sanktuarium działają również liczne wspólnoty, które dodatkowo ożywiają jego życie. Są to: Służba Liturgiczna Ołtarza, Oaza Ruchu Światło-Życie, schola, chór „Magnificat”, Róże Różańcowe, Krąg Biblijny, Domowy Kościół, Rycerze Kolumba, Akcja Katolicka oraz Bractwo Matki Bożej Ludźmierskiej.
Ze względu na swoje znaczenie dla Podhala i okolic, sanktuarium w Ludźmierzu nie mogło zabraknąć wśród Kościołów Jubileuszowych w Archidiecezji Krakowskiej. – Jednym z najważniejszych znaków Roku Jubileuszowego jest pielgrzymka, a właśnie sanktuarium ludźmierskie jest miejscem pielgrzymek dla całego terenu Podhala i nie tylko. Trudno więc wyobrazić sobie, że to miejsce pielgrzymkowe nie byłoby Kościołem Jubileuszowym – mówi ks. Jacek Bernacik, dyrektor Wydziału Ogólnego Kurii Metropolitalnej w Krakowie, odpowiedzialny za diecezjalne obchody Roku Świętego 2025, wyjaśniając, skąd obecność ludźmierskiego sanktuarium wśród siedemnastu wybranych świątyń.
Dzień Jubileuszowy w Sanktuarium Matki Bożej Królowej Podhala w Ludźmierzu odbędzie się w sobotę, 31 maja. O godz. 12.00 rozpocznie się Msza św. pod przewodnictwem bp. Janusza Mastalskiego. Po niej miejsce będzie miał koncert scholi i chórów. Natomiast o godz. 14.30 w sali multimedialnej zobaczyć będzie można film „Maryja Matka ludzkości”.
Więcej informacji na temat diecezjalnych obchodów Roku Jubileuszowego dostępnych jest na okolicznościowej stronie internetowej.