W dawnej kuchni wadowickiego mieszkania Wojtyłów padły słowa, które wciąż wywołują w Kościele żywe emocje. W drugim odcinku podcastu „Jan Paweł II: odNOWA 2026” ks. dr hab. Damian Wąsek, prof. UPJPII przypomina, że Sobór Watykański II nie był zbiorem suchych dekretów, lecz próbą ratowania wiarygodności chrześcijaństwa w dynamicznie zmieniającym się świecie – procesem, który trwa do dziś.
Kiedy papież Jan XXIII zapowiedział zwołanie Soboru Watykańskiego II, w Watykanie zapanowała konsternacja. Zamiast tradycyjnego katalogu potępień i dogmatycznych zakazów, papież zadał biskupom z całego świata proste, bezprecedensowe pytanie: „Powiedzcie szczerze, co wam się w Kościele nie podoba?”. Chodziło o otwarcie okien i wpuszczenie świeżego powietrza do instytucji i wspólnoty, którą tworzą ludzie żyjący w dynamicznie zmieniającym się świecie.
Wśród hierarchów odpowiadających na apel papieża znalazł się młody biskup krakowski, Karol Wojtyła. Choć swój kwestionariusz odesłał nieco po terminie, jego postulaty okazały się istotne. Uformowany przez filozoficzny personalizm oraz codzienne relacje z ludźmi – na spływach kajakowych i w środowiskach akademickich – Wojtyła domagał się przede wszystkim dowartościowania świeckich. – Wspólną płaszczyzną wartościującą w Kościele jest chrzest. Nie ma różnicy między chrztem świeckiego, księdza, biskupa czy papieża. Każdy w Kościele jest podmiotem, a nie przedmiotem – przypomina myśl Wojtyły ks. prof. Wąsek.
Wojtyła nie wahał się też poruszać tematów tabu. W swoich wotach upominał się m.in. o zmianę podejścia do księży, którzy odeszli z kapłaństwa z powodu złamania celibatu. Zwracał uwagę na dramat ich rodzin, los dzieci oraz konieczność duszpasterskiej troski zamiast bezwzględnego wykluczenia ze wspólnoty.
W trakcie obrad soborowych pozycja krakowskiego biskupa systematycznie rosła. Wojtyła odegrał kluczową rolę w pracach nad Konstytucją duszpasterską Gaudium et spes oraz Deklaracją o wolności religijnej Dignitatis humanae. To tam sformułowano zasadę, że wiara może być przyjmowana wyłącznie w wolności, a prawda narzuca się człowiekowi wyłącznie mocą samej prawdy, nigdy państwowym lub społecznym przymusem. To doświadczenie zdefiniowało późniejszy pontyfikat Jana Pawła II, czego przejawem była choćby wielowymiarowa troska o człowieka, ekumenizm i dialog, pielgrzymki po świecie czy spotkania z młodzieżą.
Zdaniem ks. dr. hab. Damiana Wąska, prof. UPJPII, dyrektora Centrum Badań nad Soborem Watykańskim II przy Uniwersytecie Papieskim Jana Pawła II w Krakowie, recepcja soborowych reform wciąż napotyka na opór – zwłaszcza w wymiarze strukturalnym i mentalnym.
Sobór Watykański II nie był jednorazowym wydarzeniem lat 60., lecz trwającym procesem. Dzisiejsze synody o synodalności to nic innego jak kontynuacja tamtego powiewu świeżego powietrza – nieustanne poszukiwanie równowagi między wiernością tradycji a wiarygodnością wobec współczesnego człowieka.
Projekt „Jan Paweł II: odNOWA” to inicjatywa Muzeum Dom Rodzinny Ojca Świętego Jana Pawła II w Wadowicach, które we współpracy z Muzeum Jana Pawła II i Prymasa Wyszyńskiego w Warszawie przygotowało serię wywiadów w formie pięciu wideo podcastów. W rozmowach z dziennikarką Dominiką Szczawińską o aktualności nauczania św. Jana Pawła II goście podejmują próbę jego ponownego odczytania w kontekście wyzwań współczesnego świata. Wśród nich znajdują się kard Grzegorz Ryś, metropolita krakowski, ks. prof. Damian Wąsek, ks. prof. Robert Woźniak, prof. Dominika Żukowska-Gardzińska oraz dr Olga Kotowska-Wójcik. Emisja w każdy poniedziałek począwszy od 5 października 2026 r. na kanale YouTube Domu Rodzinnego Jana Pawła II w Wadowicach. Więcej szczegółów na stronie muzeum: www.domjp2.pl.