4 maja w bazylice św. Floriana w Krakowie, jednym z Kościołów Jubileuszowych w Archidiecezji Krakowskiej, odbędzie się Dzień Jubileuszowy. Jest to okazja, by przybliżyć sobie jego historię.
Ufundowanie kościoła w 1184 roku przez księcia Kazimierza II Sprawiedliwego i Gedko, biskupa krakowskiego ma bezpośredni związek ze sprowadzeniem z Włoch do katedry na Wawelu relikwii św. Floriana, patrona strażaków. Wszystko po to, by uczynić wczesnochrześcijańskiego męczennika patronem Krakowa i Polski.
Według legendy natomiast świątynia na krakowskim Kleparzu została wzniesiona po tym, gdy właśnie w tym miejscu zatrzymał się wóz wiozący relikwie. Woły, które go ciągnęły stanęły i nie chciały jechać dalej. W 1226 roku kościół został konsekrowany przez Wincentego Kadłubka, biskupa krakowskiego i autora „Kroniki dziejów Polski”.
– Zlokalizowana jest na terenie dawnego miasta Kleparza, przy szlaku handlowym biegnącym w kierunku północnym — wyjaśnia proboszcz, ks. Łukasz Michalczewski i dodaje, że kościół był wiele razy przebudowywany, a jego wnętrze przekształcane ze względu na działania wojenne i pożary.
Od początku swojego istnienia nosi godność kolegiaty. To za sprawą księcia Kazimierza Sprawiedliwego. Oznacza to, że była ona objęta patronatem książąt, a następnie królów polskich. Od 1401 roku na mocy przywileju króla Władysława Jagiełły kolegiata św. Floriana była znajdowała się częściowo pod drugim patronatem Akademii Krakowskiej. W 1578 roku uczelni przekazał ją król Stefan Batory.
To dlatego kapitułę kolegiaty stanowili kanonicy, którzy byli wybierani z grona zasłużonych profesorów Wydziału Teologicznego Akademii Krakowskiej. Dzieje kościoła łączą się również z przemianami rozrastającej się wokół niego samodzielnej osady handlowej.
Od 1366 roku na mocy przywileju lokacyjnego przekształcona została ona przez króla Kazimierza Wielkiego w samodzielne miasto, które początkowo nazywało się Florencja, a następnie Kleparzem. Od końca XVIII wieku stało się ono dzielnicą administracyjną Krakowa. Dla mieszkańców Kleparza kościół pełnił nieprzerwanie funkcję parafii otoczonej cmentarzem.
Świątynia wzniesiona została także na początku historycznego szlaku nazywanego „Drogą Królewską” (Via Regia), który prowadził przez miasto na Wawel. Z tego powodu przez wieki było to miejsce, w którym rozpoczynały się orszaki o charakterze: państwowym, narodowym czy religijnym. Kościół nawiedzali biskupi, królowie, posłowie oraz bohaterowie narodowi.
– Obecnie istniejąca świątynia pw. Św. Floriana ma charakter barokowy. Pierwszy zbudowany w tym miejscu kościół był jednakże obiektem romańskim i był jednym z najstarszych kościołów w Krakowie i jego okolicach — podkreśla ks. Michalczewski.
Pierwsza świątynia została dwukrotnie zniszczona przez Tatarów: w 1241 i 1259, a później także w 1306 w czasie szturmu Władysława Łokietka na zajęty przez Czechów Kraków. Z tamtego okresu zachowały jedynie detale architektoniczne i fundamenty murów, które zostały odkryte z południowej strony kościoła. W XIV wieku budynek został odbudowany w stylu gotyckim. Od 1422 roku przy świątyni działała szkoła parafialna, która pozostawała pod opieką Akademii Krakowskiej, a od 1493 fundacji Grzegorza z Lubrańca, podkanclerzego koronnego. Została ona powiększona w 1518 przez kanonika Macieja Miechowitę, rektora akademii. W 1473 roku dobudowano kaplicę oddaną na potrzeby powstałego w 1501 roku Bractwa Ubóstwa Chrystusowego (to dzisiejsza kaplica św. Jana Kantego). W latach 1507 – 1519 powstała druga kaplicę – poświęcona św. Annie.
– W 1528 roku kościół uszkodził wielki pożar Kleparza. Jak głosi miejscowa legenda, ocalał jednak od całkowitego spalenia dzięki cudownej interwencji samego św. Floriana. Od tego czasu w Krakowie i Polsce zaznaczył się znaczny wzrost kultu św. Floriana jako patrona chroniącego od ognia. Przy odbudowie sklepienia w 1567 roku zatrudnieni byli dwaj włoscy budowniczowie – Piotr Messo i Bernard z Logano — opowiada ks. Michalczewski.
W latach 1580 i 1587 kościół trawiły kolejne pożary. Najbardziej budowla ucierpiała jednak w czasie potopu szwedzkiego, kiedy spalona była dwukrotnie: w 1655 i 1656 roku. Po odbudowie konsekracji nowej świątyni i siedmiu ołtarzy dokonał w 1686 roku biskup krakowski, Mikołaj Oborski.
Kościół w nowej barokowej postaci w dużym stopniu zachował się do dzisiaj. W latach 1755 – 1779 prowadzone były liczne prace związane z odnową i przekształceniem wnętrza świątyni: dobudowano dwie nowe kaplice: Krzyża Świętego i Matki Boskiej Bolesnej. Powstały także ołtarze boczne i dodano wiele nowych elementów wyposażenia wnętrza. Kościół ponownie konsekrował w 1779 biskup krakowski, Franciszek Potkański.
W XIX wieku świątynia wciąż była poddawana kolejnym remontom oraz uzupełnieniom wnętrza, ale nie wpłynęły one na znaczną zmianę jej wyglądu. Wiele działo się natomiast wokół kościoła. W miejscu wschodniej części dawnego placu targowego powstał plac Matejki, wyburzono także budynek szkoły parafialnej (1883).
W 1999 roku kościół parafialny św. Floriana podniesiony został przez papieża Jana Pawła II do godności bazyliki mniejszej.
W 1949 roku posługę w parafii na krakowskim Kleparzu rozpoczął przeniesiony z Niegowici młody wikary, ks. Karol Wojtyła. Podczas swojego dwuletniego pobytu udzielał się w wielu grupach parafialnych, uczestniczył w pielgrzymkach i z gorliwością wypełniał kapłańskie obowiązki. Ochrzcił 229 dzieci i pobłogosławił 160 małżeństw. Zorganizował też m.in. pionierskie rekolekcje dla chorych z parafii.
Szczególnym rysem jego posługi w bazylice św. Floriana było duszpasterstwo akademickie. Wraz ze studentami wyruszał na spływy kajakowe i wyprawy w góry. Głosił dla nich także co tydzień konferencje.
W 1950 roku zorganizował pierwszy kurs dla narzeczonych, co wówczas było zupełną nowością.
Po dwóch latach pracy, podczas wakacji 1951 roku, abp Eugeniusz Baziak, skierował ks. Wojtyłę do pracy naukowej. W bazylice nadal znaleźć można wiele śladów jego obecności. Jednym z nich jest konfesjonał, w którym spowiadał. W 1982 roku parafianie ufundowali tablicę upamiętniającą pracę przyszłego papieża w kościele św. Floriana.
Parafia otrzymała również dar-pamiątkę od Ojca Świętego. Jest to ornat, w którym odprawiał Mszę św. 13 maja 1981 r. Tego dnia w prywatnej kaplicy Jana Pawła II w porannej Eucharystii uczestniczyli parafianie właśnie z parafii św. Floriana w Krakowie wraz ze swoim proboszczem. Po skończonej Mszy św. Ojciec Święty przekazał ornat wraz z całą Bielizną Kielichową dla parafii. Nikt wtedy nie przypuszczał, że będzie to tak ważna data w jego życiu. Ornat używany jest tylko przy okazji największych uroczystości, takich jak np. na rezurekcje lub Msza św. w dniu imienin Papieża Polaka.
W 2002 roku na wikarówce, pod oknem pokoju, gdzie mieszkał jako wikary ks. Karol Wojtyła, została wmurowana tablica pamiątkowa.
– Obecnie w parafii św. Floriana pracuje 6 kapłanów. Ja, dwóch wikariuszy oraz trzech księży mieszkających na terenie parafii i pomagających w duszpasterstwie — wyjaśnia ks. Łukasz Michalczewski.
Duszpasterstwo tworzy wiele wspólnot. Są to: Oaza Dorosłych, duszpasterstwo akademickie, Wspólnota Profesorów Politechniki Krakowskiej, Grupa Charytatywna, Grupa Formacyjna Kolejarzy. Wśród grup, które tam działają są też: Duszpasterstwo Kobiet Archidiecezji Krakowskiej, Liturgiczna Służba Ołtarza, Collegium Voytylianum, Wspólnoty Żywego Różańca oraz Rycerze Kolumba. Różnorodność grup sprawia, że każdy może znaleźć dla siebie przestrzeń, w której będzie się spełniał.
Dlaczego warto odwiedzić bazylikę św. Floriana? Ks. Michalczewski wymienia pięć punktów: codziennie sprawowane sakramenty, codzienna adoracja, wspólnoty parafialne, wspomnienie Karola Wojtyły, budynek kościoła to perła baroku
Dzień Jubileuszowy w bazylice św. Floriana w Krakowie odbędzie się w niedzielę, 4 maja. To dla tej wspólnoty dzień odpustu parafialnego. Eucharystii o godz. 12.15 przewodniczyć będzie abp Antonio Guido Filipazzi, Nuncjusz Apostolski w Polsce. W uroczystościach udział weźmie także metropolita krakowski, abp Marek Jędraszewski. Po Mszy św. procesja z Najświętszym Sakramentem przejdzie wokół placu Jana Matejki. Parafia zaprasza również na Mszę św. z konferencją jubileuszową o nadziei, którą wygłosi ks. dr Rafał Wilkołek w sobotę, 3 maja, o godz. 18.30
Więcej informacji na temat diecezjalnych obchodów Roku Jubileuszowego dostępnych jest na okolicznościowej stronie internetowej.