- Czytam z tej debaty taki postulat dla Kościoła krakowskiego: liturgia na pierwszym miejscu, ale pomnożona przez formację do niej i przez nią. Formację rozumianą całościowo, a nie tylko ograniczoną do wyjaśnienia pojęć i znaków – mówił kard. Grzegorz Ryś podczas podsumowania prac I Sesji Plenarnej II Synodu Duszpasterskiego Archidiecezji Krakowskiej.
W czasie modlitwy przedpołudniowej kardynał przypomniał postawę Saula, który chciał czcić Boga na swój sposób. Stwierdził, że dobrze jest usłyszeć takie słowo podczas synodalnych spotkań, gdy rozwiązania które podpowiada Duch Święty wydają się być mało oczywiste. Kard. Grzegorz Ryś podkreślił, że jest to bałwochwalstwo, ponieważ człowiek w ten sposób składa ofiarę samemu sobie. – Pan się domaga posłuszeństwa, uległości i zaufania Mu. Zaufania, w którym to, co On proponuje, uznajemy za lepsze, za mądrzejsze, za bardziej święte, za bardziej owocne – podkreślił.
Następnie bp Janusz Mastalski powitał wszystkich zebranych i w imieniu Sekretariatu Synodu przypominał program dnia. Zapowiedział prezentację wniosków wypracowanych w grupach roboczych. Po czterech wystąpieniach przewidziano kilka chwil ciszy na osobistą refleksję nad usłyszanymi treściami. W dalszej części dnia zaplanowano medytację, którą w auli miał poprowadzić o. Krzysztof Wons, a następnie wolną debatę. Obrady drugiego dnia miały zakończyć się koronką do Bożego Miłosierdzia, błogosławieństwem i rozesłaniem.
W prezentowanych wnioskach najczęściej powtarzały się postulaty: pogłębienia formacji liturgicznej, większej świadomości i lepszego przygotowania do Eucharystii, troski o ciszę, piękno i jakość celebracji, lepszego przygotowania homilii, szerszego zaangażowania świeckich, usprawnienia komunikacji w parafii, budowania autentycznych relacji, troski o kapłanów oraz tworzenia wspólnoty otwartej, słuchającej, współodpowiedzialnej, dojrzałej i zdolnej do świadectwa.
W podsumowaniu pierwszej części kardynał zauważył, że jednym z najważniejszych tematów, który wybrzmiał w pracach zespołów synodalnych, było postawienie liturgii na pierwszym miejscu w życiu Kościoła. Podkreślił, że z tym odkryciem łączy się drugi ważny postulat – formacja do liturgii. – Trzeba formować do liturgii i przez liturgię – mówił metropolita i zaznaczył, że „formować do liturgii nie oznacza tylko objaśnić znaki albo objaśnić czynności”. – Nie ma formacji do liturgii bez formacji do Kościoła. Za wieloma problemami, które sygnalizujecie, stoi złe rozumienie Kościoła – mówił kard. Grzegorz Ryś.
Metropolita krakowski zwrócił uwagę, że wciąż obecna jest błędna wizja Kościoła jako „monarchii papieskiej”. – Kościół jest Ludem Bożym, a liturgia jest wspólnym dziełem Kościoła. Nie ksiądz z Kościołem sprawuje liturgię. Kościół sprawuje liturgię i potrzebuje do tego księdza – podkreślił. W tym kontekście odniósł się także do kwestii udziału dziewcząt w służbie liturgicznej i podkreślił, że każdy ma prawo do aktywnego uczestnictwa w liturgii.
– Czytam z tej debaty taki postulat dla Kościoła krakowskiego: liturgia na pierwszym miejscu, ale pomnożona przez formację do niej i przez nią. Formację rozumianą całościowo, a nie tylko ograniczoną do wyjaśnienia pojęć i znaków – podsumował kard. Grzegorz Ryś.
W medytacji o. Krzysztof Wons wskazał, że opis z Dziejów Apostolskich nie mówi jedynie o ustanowieniu diakonów, ale przede wszystkim o wsłuchiwaniu się w Ducha Świętego, który mówi do Kościoła i przez Kościół.
Zwrócił uwagę, że w pierwszej wspólnocie pojawiło się „szemranie”, czyli ukryte napięcie i niezadowolenie tych, którzy czuli się pomijani. Przyczyną kryzysu nie była jedynie zła organizacja pomocy, ale zaniedbanie Słowa Bożego przez pasterzy. – Kiedy w Kościele kryzysuje słuchanie Słowa, kryzysuje wiara. Kiedy kryzysuje wiara, wtedy kryzysują dzieła Kościoła – zauważył.
Zaznaczył, że jakość słuchania Słowa wpływa na jakość rozeznania, wyborów i całej misji Kościoła. Dlatego zarówno pasterze, jak i posługujący powinni być ludźmi zanurzonymi w Słowie, pełnymi Ducha i mądrości.
Po medytacji rozpoczęła się wolna debata, w czasie której głos zabrał kard. Grzegorz Ryś, który poprosił, by żeby nie robić znaków równości między synodem biskupów a niemiecką drogą synodalną. W odniesieniu do obecności osób LGBTQ+ w Kościele kardynał stwierdził, że Kościół nie przestaje rozmawiać z grzesznikiem. – Nigdy nie ma tak, że Kościół przestaje rozmawiać z grzesznikiem. Kościół przestaje i nigdy nie podejmuje dialogu z grzechem – mówił i dodał, że według nauczania Kościoła jedyne godziwe współżycie seksualne jest w małżeństwie. – Orientacja seksualna nie wyklucza nikogo z Kościoła – zaznaczył. – Są rzeczy, które dla tych osób ich własną decyzją są zamknięte w Kościele, a są takie, do których mają pełny dostęp, bo są ochrzczeni, bo są wierzący – zauważył.
Osoby biorące udział w debacie wielokrotnie podkreślały, że Kościół powinien wracać do Słowa Bożego jako źródła rozeznawania, wzmacniać formację wiary, budować autentyczne relacje, rozwijać odpowiedzialność świeckich, dbać o przejrzystość, wzmacniać rady parafialne, troszczyć się o jakość liturgii oraz podejmować rozmowę z każdym człowiekiem bez rezygnacji z prawdy Ewangelii.
W podsumowaniu kardynał poprosił zebranych, by mówili o tym co się wydarzyło podczas spotkań, by wzbudzać zainteresowanie synodem. – Bądźcie świadkami synodu, który się wydarza – mówił. Zapowiedział nowelizację statutu rad parafialnych i przygotowanie katechez na temat liturgii. – Dla mnie momentem bezcennym były wystąpienia, które się zamieniały w świadectwo spotkania – podzielił się metropolita krakowski i zauważył, że rozmowa na tym poziomie zmienia wszystko w synodzie. – To ogromnie ważne mieć doświadczenie spotkania – podkreślił, wracając do pytania „wspólnota wiedzy czy wspólnota spotkania?”. Przypomniał słowa św. Jana Pawła II, który powiedział że to człowiek jest drogą Kościoła. – W Kościele jest miejsce na bycie z człowiekiem w każdej sytuacji – zauważył. – Kościół towarzyszy człowiekowi w każdej sytuacji, którą wybrał i o której zdecydował. Jesteśmy przy nim, bez osądu, potępiania i zamazywania prawdy. Spotkanie jest doświadczeniem, które wszystko zmienia – mówił, dziękując za wszystkie świadectwa, budzące wrażliwość.
Podkreślił, że należy szukać sposobu, by spotkać się z drugim człowiekiem i potraktować to jako pretekst do ewangelizacji. – Fundamentem jest rozeznanie co do człowieka, z którym się spotykam – zauważył, przyznając że kilkanaście lat temu ta droga do drugiego człowieka była krótsza.
Zwrócił także uwagę na międzypokoleniowy przekaz wiary, który jest kluczowy i konieczny. – Poważnym pytaniem jest jak przekazywać wiarę dzieciom i jak wzmacniać rodziców do tego przekazu – podkreślił, stwierdzając że obecność najmłodszych w Kościele jest kluczowa. Na zakończenie podziękował i zaprosił zebranych na wrześniowe dni skupienia.
Następnie bp Robert Chrząszcz rozpoczął Koronkę do Bożego Miłosierdzia, polecając Bogu synod i jego członków. Zwieńczeniem I Sesji Plenarnej II Synodu Duszpasterskiego Archidiecezji Krakowskiej było błogosławieństwo kardynała i biskupów oraz rozesłanie.
Na 10 październiku zaplanowany jest Synodalny Dzień Skupienia. Kolejna sesja plenarna odbędzie się w dniach 12-13 lutego 2027 roku.
