– Dzisiaj w świecie się mówi chętniej: „potrzebuję być wolny, żeby poznawać prawdę”. Potrzebujesz poznawać prawdę, żeby dojść do wyzwolenia. Taka jest kolejność Jezusowa. Prawda wyzwala – mówił kard. Grzegorz Ryś w Sanktuarium św. Jana Pawła II podczas Mszy św. z okazji inauguracji roku akademickiego Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie. Eucharystii przewodniczył kard. José Tolentino de Mendonça, który pobłogosławił budynek Kampusu UPJPII.
Na początku Mszy św. kustosz Sanktuarium św. Jana Pawła II w Krakowie, ks. Tomasz Szopa, przypomniał, że dziś przypada 48. rocznica wyboru kard. Karola Wojtyły na papieża, a pamięć o tamtym wydarzeniu jest ciągle żywa. Zauważył, że to także dzień 10. rocznicy konsekracji papieskiego sanktuarium w Krakowie. Tradycyjnie także 16 października inaugurację roku akademickiego na Białych Morzach przeżywa Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie. – W tym roku to rozpoczęcie jest wyjątkowe, bo jest połączone z pobłogosławieniem nowego kampusu – mówił ks. Tomasz Szopa. Powitał przewodniczącego liturgii kard. José Tolentino de Mendonçę, prefekta Dykasterii ds. Kultury i Edukacji, a także kardynałów Grzegorza Rysia i Stanisława Dziwisza oraz arcybiskupów, biskupów i kapłanów obecnych na Eucharystii. Pozdrawiając rektora ks. prof. dr hab. Roberta Tyrałę powitał całą społeczność Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie oraz innych wyższych uczelni krakowskich. Zaznaczył, że w czasie liturgii jej uczestnicy szczególnie łączą się z Watykanem i pamiętają o Ojcu świętym Leonie XIV, modląc się o jego zdrowie.
W czasie homilii kard. Grzegorz Ryś odwołał się do hymnu św. Pawła z Listu do Efezjan, i podkreślił, że rozpoczynanie roku akademickiego Eucharystią jest potwierdzeniem, że chce się słuchać prawdy z Jezusem. – Słowo prawdy jest Ewangelią zbawienia. (…) Chodzi o coś znacznie więcej niż wiedza. Chodzi o to, żeby człowiek doświadczył zbawienia, a więc wyzwolenia, ocalenia – mówił metropolita krakowski. Zaznaczył, że trzeba przypominać i powtarzać słowa Jezusa z Ewangelii św. Jana: „Poznacie prawdę, a prawda was wyzwoli”, ponieważ żyjemy w świecie, który odwraca tę kolejność. – Dzisiaj w świecie się mówi chętniej: „potrzebuję być wolny, żeby poznawać prawdę”. Potrzebujesz poznawać prawdę, żeby dojść do wyzwolenia. Taka jest kolejność Jezusowa. Prawda wyzwala – podkreślał kardynał. Przywołał też zdanie z Listu św. Jakuba: „Ze swej woli zrodził nas przez słowo prawdy, byśmy byli jakby pierwocinami Jego stworzeń” i zauważył, że Bóg staje się dla człowieka Ojcem w szczególny sposób wtedy, kiedy otwiera go na poznawanie prawdy. – Rodzimy się do życia prawdziwie ludzkiego wtedy, kiedy poddajemy się temu pragnieniu poznawania prawdy. Wtedy się rodzimy w pełni jako ludzie. Nie czyni nas jeszcze ludźmi samo to, żeśmy zaistnieli – komentował metropolita i pytał, kim stają się ci, którzy słuchają słowa prawdy, czy to ich zbawia, na narasta w nich doświadczenie wolności.
Odwołał się do Ewangelii, która przestrzega przed „kwasem faryzeuszów, jakim jest obłuda”. Zwrócił uwagę, że greckie hypokrizis oznaczało pierwotnie odgrywanie jakiejś roli. – To jest największe zaprzeczenie prawdy, bo w ustach Jezusa prawda zawsze jest nie cechą zdania, tylko jest cechą osoby. Nie chodzi o to czy mówisz prawdę, czy kłamiesz. Tylko albo jesteś prawdziwy, albo jesteś obłudny, jesteś aktorem, jesteś podwójny – mówił metropolita, podkreślając, że w słuchaniu prawdy ostatecznie człowiek ma być prawdziwy. Zaznaczył, że ta rzeczywistość ma bardzo wiele wymiarów w życiu uniwersytetu – od chęci poznawania prawdy, jej studiowania po dzielenie się nią i tworzenie wspólnoty. – Potrzebne nam jest takie słuchanie prawdy, które z nas buduje realną wspólnotę; ludzi, którzy tworzą jedno, którzy są na siebie nawzajem otwarci. Sztuczna inteligencja da Wam każdą wiedzę, jakiej potrzebujecie, ale Wam nie da doświadczenia wspólnoty w dążeniu do prawdy. To Wam może dać uniwersytet – zapewniał kardynał.
Zauważył, że dokładnie odwrotną postawą do aktorstwa i obłudy jest przyjaźń i że ona wymaga prawdy. – Przyjaciel nie ukrywa, nie chowa się; mówi prawdę, pokazuje prawdę; w pełnym zaufaniu – mówił metropolita, podkreślając, że relacja z Bogiem zmienia ludzkie odniesienie do prawdy. – Poznawać słowa prawdy możemy w przyjaźni z Bogiem, w zaufaniu Bogu. Wtedy się też nie będziemy bać głosić prawdy także takiej, która niekoniecznie zawsze jest łatwa, ale w pełnym zaufaniu, że ona się zawsze sama obroni i że ona wyzwala. Relacja przyjaźni z Bogiem, z Jezusem daje nam tę niesłychaną zdolność zaufania prawdzie, poznawania jej i głoszenia – podsumował.
Po Komunii zabrzmiało dziękczynne Te Deum. Rektor, ks. prof. dr hab. Robert Tyrała przywołał prorocze słowa Jana Pawła II dotyczące rozwoju papieskiej uczelni w Krakowie wygłoszone 9 czerwca 1979 roku na spotkaniu z radą Papieskiego Wydziału Teologicznego, który dziś jest Uniwersytetem Papieskim Jana Pawła II w Krakowie. Rektor podziękował kard. José Tolentino de Mendonçie za przewodniczenie Mszy św. a za wygłoszoną homilię kard. Grzegorzowi Rysiowi. – Dziękuję za doskonałą współpracę z naszym uniwersytetem. Jest Eminencja jak ojciec – pomaga, buduje, tworzy atmosferę współpracy i jedności. Bardzo za to dziękuję – mówił rektor do metropolity krakowskiego. Podziękował za obecność i modlitwę wszystkim koncelebransom, gościom i społeczności UPJPII.
Mszę św. w papieskim sanktuarium koncelebrowali m.in. metropolita częstochowski, abp Wacław Depo, metropolita przemyski , abp Adam Szal, sekretarz generalny Konferencji Episkopatu Polski, bp Marek Marczak, ordynariusz rzeszowski, bp Jan Wątroba, ordynariusz tarnowski, bp Andrzej Jeż i krakowski biskup pomocniczy senior, bp Jan Zając oraz ks. inf. Bronisław Fidelus.
Uroczysta inauguracja roku akademickiego Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie odbyła się w Auli Magna św. Królowej Jadwigi na Kampusie Jana Pawła II. Rozpoczął ją uroczysty pochód profesorów oraz hymny Watykanu i Polski. Kard. José Tolentino de Mendonça, prefekt Dykasterii ds. Kultury i Edukacji odmówił modlitwę pobłogosławienia kampusu.
Przemówienie inauguracyjne wygłosił rektor Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowi, ks. prof. dr hab. Robert Tyrała. Na początku zaznaczył, że jest to 629. inauguracja roku akademickiego Wydziału Teologicznego, w 45. roku działalności uczelni, 17. roku jej istnienia jako Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie, a odbywa się dniu, w którym wspominana jest i świętowana 48. rocznica wyboru kard. Karola Wojtyły, metropolity krakowskiego na Stolicę św. Piotra. Powitał obecnych na uroczystości kardynałów, arcybiskupów i biskupów, a także ks. prałata Piotra Bajora z watykańskiej Dykasterii Kultury i Edukacji oraz rzecznika Konferencji Episkopatu Polski, ks. Leszka Gęsiaka SJ.
Rektor powitał także parlamentarzystów oraz ministrów rządu RP, przedstawicieli władz państwowych i samorządowych, przedstawicieli służb państwowych i mundurowych, przedstawicieli korpusu dyplomatycznego, przedstawicieli uczelni wyższych z Polski i zagranicy, współpracowników przy budowie kampusu, dyrekcje szkół współpracujących z uniwersytetem, a także przyjaciół i współpracowników uczelni oraz całą społeczność akademicką.
Po powitaniach nastąpiła chwila modlitwy za zmarłych w ostatnim czasie członków akademickiej wspólnoty.
Ks. prof. dr hab. Robert Tyrała zaznaczył, że w wyniku ewaluacji działalności naukowej za lata 2022-2025 Uniwersytet Papieski uzyskał uprawnienia do nadawania stopnia doktora i doktora habilitowanego w 9 dyscyplinach. – W gronie polskich uniwersytetów zajmujemy piąte miejsce w wyniku tej ewaluacji. Bardzo jesteśmy z tego dumni. A jest to efekt wytrwałej pracy nas wszystkich – mówił ksiądz rektor. Poinformował, że UPJPII uzyskał watykańską i ministerialną aprobatę na prowadzenie nowych kierunków studiów: Historia i społeczeństwo. Studia w zakresie polityki historycznej oraz Media i technologie: AI, immersja, kompetencje cyfrowe. Dodał, że w tegorocznej rekrutacji na studia wyższe wzięło udział prawie 5 tys. kandydatów, a przyjętych została rekordowa liczba – 1600 studentów i doktorantów. Szczególnie powitał studentów rozpoczynających pierwszy rok studiów. – Studia to czas nie tylko wytężonej nauki, to również piękna podróż ku odkrywaniu własnej drogi życiowej, stawiania na prawdziwe wartości, to czas nawiązywania przyjaźni i spełniania marzeń. Cieszymy się, że wybraliście naszą uczelnię i że jesteście razem z nami – mówił ks. prof. Tyrała.
Przypomniał historię budowy Kampusu Jana Pawła II – „naukowego domu” patrona uczelni. W 1999 roku rektor bp prof. Tadeusz Pieronek rozpoczął starania o budowę Biblioteki Głównej. 20 listopada 2000 roku teren budowy został pobłogosławiony przez ówczesnego Wielkiego Kanclerza Papieskiej Akademii Teologicznej, kard. Franciszka Macharskiego. W 2001 roku odbyło się uroczyste wmurowanie kamienia węgielnego oraz aktu erekcyjnego pod nowy gmach. Rektor zaznaczył, że szczególne miejsce w historii kampusu zajmuje dzień 17 sierpnia 2002 roku. Wówczas to miejsce odwiedził papież Jan Paweł II, wypowiadając słowa, które na trwałe zapisały się w pamięci wspólnoty akademickiej: „Szczęść Boże na dalsze lata, także i w tym nowym miejscu”. Słowa te zostały utrwalone na ścianach biblioteki. Po tej wizycie Ojciec Święty Jan Paweł II przekazał również darowiznę, która umożliwiła dalszą realizację tego dzieła. Budowę zakończono w 2006 roku, a od 2010 roku biblioteka zaczęła funkcjonować już normalnie. Drugi etap rozwoju Kampusu rozpoczął się wraz z powrotem do rozmów z pracownią architektoniczną Ingarden & Evy we wrześniu 2020 roku. Ostateczny projekt został przygotowany i zaakceptowany w 2022 roku, otwierając drogę do jego realizacji. 8 czerwca 2022 roku Wielki Kanclerz UPJPII, abp Marek Jędraszewski pobłogosławił plac budowy. 20 czerwca 2022 roku, podpisany został list intencyjny dotyczący współpracy z Akademią Górniczo-Hutniczą w Krakowie przy realizacji inwestycji. 2 kwietnia 2023 roku, po podpisaniu umowy z Grupą NDI z Sopotu, rozpoczęły się prace budowlane. 4 listopada 2023 roku został wmurowany kamień węgielny, pochodzący z Bazyliki św. Piotra, a podarowany uczelni przez kard. Stanisława Dziwisza. W listopadzie 2025 roku ukończona została budowa nowego gmachu dydaktycznego, a 31 grudnia 2025 roku władze uczelni odebrały klucze do budynku. Od drugiego semestru ubiegłego roku akademickiego prowadzone są tutaj zajęcia.
Dzisiejszy kampus, składający się z dwóch budynków, dzięki architektonicznej wizji przypomina otwartą księgę lub orła wznoszącego się do lotu. – Oba te symbole stanowią dla nas ważne przesłanie. Naszą misją jest bowiem nie tylko przekazywanie wiedzy, ale także wychowanie i formacja młodego pokolenia – z serca do serca. Studenci przychodzą do nas jak niezapisana księga, a opuszczają mury uczelni jako ludzie przygotowani do odpowiedzialnego i twórczego życia, gotowi wznieść się ku nowym wyzwaniom – jak orły do lotu – mówił ks. prof. Tyrała, zaznaczając, że 27 lat troski o uczelnię oraz czas budowy kampusu, to wysiłek wielu ludzi dbających o jej rozwój duchowy, naukowy, organizacyjny i infrastrukturalny. W kontekście podziękował za wsparcie Ministerstwu Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz wszystkim zaangażowanym bezpośrednio w budowę kampusu. Zapowiedział budowę części sportowej kampusu, którą wsparło już Ministerstwo Sportu i Turystyki.
Pytając o miejsce humanistycznej katolickiej uczelni w świecie, w którym „rozwój technologiczny jest imponujący, współczesny człowiek często żyje tak, jakby Boga nie było”, ksiądz rektor odpowiedział słowami papieża Leona XIV wygłoszonymi w UNESCO: „Nie można zrozumieć człowieka, rozdzielając to, co stanowi jedność: ciało i duszę, życie osobiste i relacje, więź z innymi ludźmi i ze środowiskiem”. – Najważniejszy jest człowiek, holistycznie widziany, który poszukuje prawdy, który czyni sobie ziemię poddaną. To człowiek jest w centrum, a nie technika, pogoń za nowoczesnością i sztuczną inteligencją. Człowiek jest drogą Kościoła. Człowieka nikt nigdy nie zastąpi. A jego relacja z Bogiem i innymi ludźmi jest jedyną możliwą drogą w kierunku szczęścia. I to jest cywilizacja miłości, o jakiej mówił nasz patron – zaznaczył ks. prof. dr hab. Robert Tyrała. – Niech ten rok akademicki będzie błogosławiony, pełen zdrowia i naukowych pasji, a także realizacji marzeń i zamierzeń – życzył na koniec wystąpienia.
List Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Karola Nawrockiego odczytał jego doradca prof. Dariusz Dudek. „Uniwersytet nie jest jedynie miejscem przekazywania gotowych odpowiedzi. Powinien uczyć stawiania pytań, odpowiedzialnego poszukiwania prawdy i prowadzenia dialogu ze współczesnością. Tę misję uniwersytet realizuje znacznie szerzej niż tylko na gruncie teologii. Badania prowadzone w obszarze filozofii, historii i dziedzictwa kulturowego, nauk społecznych, prawa kanonicznego oraz komunikacji, pozwalają podejmować fundamentalne pytania o człowieka, wspólnotę i przemiany współczesnego świata. W czasach niezwykle szybkiego rozwoju technologii i głębokich zmian społecznych bardzo potrzebne są miejsca, w których postępowi wiedzy służy refleksja nad godnością człowieka, odpowiedzialnością i dobrem wspólnym” – napisał prezydent Karol Nawrocki.
Część uroczystości, w czasie której wręczono odznaczenia państwowe poprowadził prorektor ds. polityki kadrowej i rozwoju ks. dr hab. Sławomir Soczyński SDS, prof. UPJPII. „Za zasługi w działalności na rzecz rozwoju nauki” Brązowym Krzyżem Zasługi przez prezydenta RP został odznaczony prof. Grzegorz Chajko. Srebrnym Medalem „Zasłużony dla Nauki Polskiej Sapientia et Veritas” odznaczeni zostali prof. dr hab. Bożena Muchacka oraz o. prof. dr hab. Andrzej Napiórkowski OSPPE.
Stypendia Ministra Nauki dla wybitnych młodych naukowców otrzymali dr Jan Stefan Bulak oraz dr hab. Filip Presseisen.
Prorektor ds. studenckich i dydaktyki dr hab. Tomasz Graff, prof. UPJPII przeprowadził immatrykulację studentów pierwszego roku. Głos zabrała także przewodnicząca Samorządu Studentów UPJPII, Aleksandra Śledź.
Wykład inauguracyjny wygłosił kard. José Tolentino de Mendonça. Zwrócił uwagę, że Uniwersytet Papieski rozwija klasyczne dziedziny bezpośrednio związane z depozytem wiary, oferując studia filozoficzne, teologiczne i z prawa kanonicznego, otwarty jest na społeczne wymiary chrześcijańskiego życia osadzonego w historii, a także uwzględniające wskazania etyki stosowanej, przydatnej w organizacji usług społecznych, naukach o rodzinie oraz psychologii, która pomaga radzić sobie w sytuacjach kryzysowych. Wskazał także na atrakcyjne programy dotyczące muzyki sakralnej i historii sztuki, a zarazem kierunki związane z dziennikarstwem specjalistycznym, pracą socjalną i pedagogiką, jak również zarządzaniem mediami cyfrowymi, turystyką i dziedzictwem kulturowym. – Podejmując nowe horyzonty, stanowiące niewątpliwie wyzwanie dla odziedziczonych po przeszłości koncepcji teologiczno-kulturowych, Wasz Uniwersytet postanowił wkroczyć w nowe dziedziny z kompetencją naukową, połączoną ze spokojem ducha płynącym z wiary. W ten sposób przygotowujecie osoby korzystające z Waszej oferty do zdobywania kompetencji uznawanych dziś za podstawowe i niezbędne dla kultury zawodowej odpowiadającej współczesnym wymaganiom, na różnych poziomach kształcenia dostępnych w tym ośrodku akademickim – mówił prefekt Dykasterii ds. Kultury i Edukacji.
Zauważył także „otwartość językową” w dydaktyce i badaniach naukowych, dzięki której Uniwersytet stał się środowiskiem międzynarodowym. Podkreślił wymiar „pozaakademicki” i rozwijanie go poprzez owocne inicjatywy, zapewniając dostęp do licznych dodatkowych możliwości rozwoju osobistego dzięki uczestnictwu w różnorodnych projektach i innowacyjnych praktykach. – W ten sposób Uniwersytet staje się coraz bardziej „domem wiedzy”, organizując wydarzenia artystyczne i spotkania kulturalne oraz tworząc przestrzeń do rozwijania innych ludzkich i duchowych talentów studentów – mówił kard. José Tolentino de Mendonça.
Zaznaczył, że nowe czasy stawiają wyzwania jednostkom i całym ludzkim zbiorowościom. Zasugerował rozwój Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie w kierunku „transformacji” jego struktury ustrojowej i organizacyjnej od uniwersytetu „kościelnego” do uniwersytetu „katolickiego”, otwartego na nowe perspektywy, coraz lepiej odpowiadające współczesnej sytuacji Kościoła i ludzkości. – Zasadnicza różnica dotyczy przedmiotu studiów i zależności prawnej: uniwersytet kościelny, podlegający bezpośrednio Stolicy Apostolskiej, poświęca się przede wszystkim naukom kościelnym, takim jak teologia i prawo kanoniczne, natomiast uniwersytet katolicki kształci również w dyscyplinach świeckich, ukazując je w świetle wiary i działając zgodnie z prawem cywilnym państwa, w którym się znajduje – wyjaśniał kardynał prefekt, dodając, że szczególnym promotorem tego kierunku był sam św. Jan Paweł II.
Przywołał konstytucję apostolską papieża Franciszka Veritatis gaudium z 2017 roku, która zachęca uczelnie kościelne m.in. do prowadzenie dialogu z wierzącymi, niewierzącymi, naukowcami i przedstawicielami różnych kultur a także podejmowaniu tematów granicznych, takich jak migracje, ubóstwo i troska o wspólny dom, czyli stworzenie. Ojciec Święty zachęcał także przechodzenia od studiów czysto specjalistycznych ku „interdyscyplinarności” i „transdyscyplinarności”. Kardynał prefekt zauważył, że UPJPII stopniowo dostosowuje się do tego wymagania. Konstytucja Veritatis gaudium zachęca również uczelnie kościelne, aby „przezwyciężały partykularyzmy i tworzyły strategiczne sojusze między różnymi instytucjami akademickimi na całym świecie, tak by prowadzić zintegrowane badania, wywierające rzeczywisty wpływ w skali globalnej”. – Jest rzeczą fundamentalną, aby studia kościelne nie ograniczały się do przekazywania wiedzy i kompetencji zawodowych, lecz podejmowały również pilne zadanie rozwijania nowych narzędzi intelektualnych, zdolnych stawać się wzorcami działania i myślenia, przydatnymi także w głoszeniu Ewangelii w kontekście globalnym, coraz silniej naznaczonym pluralizmem etycznym i religijnym – mówił kard. José Tolentino de Mendonça.
Centralnym wyzwaniem dla aktualnych czasów i środowiska akademickiego kardynał nazwał działania na rzecz pokoju. – To właśnie ta misja powinna, jak sądzę, jednoczyć wszystkie Wasze zdolności akademickie i zasoby uniwersyteckie: wnosić wkład w poszukiwanie prawdziwego pokoju, rozumianego nie jako zwykły brak konfliktu, lecz jako pokój rodzący się ze sprawiedliwości – mówił, zaznaczając, że chodzi o „prowadzenie społeczeństwa ludzkiego ku stopniowemu ograniczaniu przemocy i konfliktów oraz sprzyjanie tworzeniu bardziej pokojowego i stabilnego środowiska społecznego”. Dodał, że zadanie to łączy się z odpowiedzialnością za nową troskę o autentycznie ludzkie środowisko, zwłaszcza wobec cywilizacji cyfrowej. – Wasz Uniwersytet jest w tym sensie powołany do proponowania programów rozwoju człowieka, dzięki którym jednostki i grupy społeczne będą stawały się jedną powszechną rodziną, odzwierciedlającą Trójcę Przenajświętszą, w której miejsce rywalizacji zajmuje wspólnota oparta na współpracy. Jako Uniwersytet Papieski jesteście powołani do wychowywania w duchu wartości sprzyjających współdziałaniu i wzajemnej pomocy, a także do wskazywania dróg ewangelicznej przemiany ducha rywalizacji i podboju w ducha wzajemnego szacunku oraz sprawiedliwości, która rodzi kulturę pokoju – prawdziwie trwałego i stabilnego – mówił kardynał prefekt.
Odczytano także okolicznościowy list wicepremiera i ministra obrony narodowej, Władysława Kosiniaka-Kamysza. Głos zabrali również marszałek Województwa Małopolskiego, Łukasz Smółka oraz prezydent Krakowa, Stanisław Kracik. Nadesłano także liczne listy gratulacyjne, których treść syntetycznie przedstawił prorektor ks. prof. Sławomir Soczyński. Uroczystość zamknął rektor ks. prof. dr hab. Robert Tyrała.
